Απορρίμματα: Η Αττική ξεκινά, η Κεντρική Μακεδονία πλησιάζει την ολοκλήρωση.

Σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων αναμένονται από δύο σημαντικά έργα σε Κεντρική Μακεδονία και Αττική, με τις δύο περιοχές να βρίσκονται σε αντίθετες φάσεις προόδου. Ειδικότερα, η Κεντρική Μακεδονία είναι κοντά στην ολοκλήρωση συμβασιοποίησης των δύο αυτομάτων μονάδων στη Θεσσαλονίκη, έπειτα από μια μακρά διαδικασία διαγωνισμών και νομικών ανατροπών. Αντίθετα, η Αττική παραμένει σε αρχικό στάδιο προσπαθώντας να αναθερμάνει έργα, ενώ η κατάσταση στη Φυλή εντείνει την πίεση για εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς στόχους.

Πηγές ενημέρωσης αναφέρουν ότι οι διαδικασίες στα δύο μέτωπα επιταχύνονται. Στην Κεντρική Μακεδονία, επικεντρώνονται στην ολοκλήρωση των γραφειοκρατικών και χρηματοδοτικών βημάτων για τις εγκαταστάσεις του Ανατολικού και Δυτικού Τομέα. Στην Αττική, η εστίαση είναι στην αναθεώρηση του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων και στην επανέναρξη του διαγωνισμού για τη μονάδα στο Σχιστό, με ανανεωμένους όρους χρηματοδότησης.

Ολοκλήρωση για τα έργα της Θεσσαλονίκης

Το έργο που έχει προχωρήσει περισσότερο στην Κεντρική Μακεδονία είναι η Μονάδα Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Ανατολικού Τομέα. Ο ΦΟΔΣΑ έχει υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης 103 εκατ. ευρώ, μόλις ένα μήνα μετά την ανακοίνωση νέας πρόσκλησης του ΕΣΠΑ, γεγονός που υποδηλώνει ότι το έργο πλησιάζει στη συμβασιοποίηση.

Οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις έχουν ολοκληρωθεί και απομένουν οι τελευταίες διαδικασίες χρηματοδότησης και προσυμβατικού ελέγχου. Εκτιμάται ότι η υπογραφή της σύμβασης θα μπορούσε να γίνει μέχρι τα τέλη του 2026, με την κατασκευή να προβλέπεται να ξεκινήσει το 2027. Ωστόσο, η πιο συντηρητική εκτίμηση τοποθετεί τη συμβασιοποίηση στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Ο εκτιμώμενος χρόνος κατασκευής ανέρχεται σε περίπου δύο χρόνια.

Η μονάδα θα εγκατασταθεί στη θέση «Άγιος Αντώνιος» του Δήμου Θέρμης και έχει ικανότητα επεξεργασίας 128.200 τόνων απορριμμάτων ανά έτος. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει μηχανική διαλογή για άλλα ανακυκλώσιμα υλικά και βιολογική επεξεργασία οργανικών αποβλήτων, οδηγώντας στην παραγωγή κομπόστ και δευτερογενούς καυσίμου.

Η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ – Ηλιοχώρα έχει αναδειχθεί ως προσωρινός μειοδότης, με προσφορά 86,405 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του διαγωνισμού ανέρχεται σε 241,88 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνοντας κατασκευαστικά και λειτουργικά κόστη.

Το δεύτερο έργο αφορά τη Μονάδα Ανακύκλωσης και Ανάκτησης Δυτικού Τομέα, η οποία προγραμματίζεται μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). Απαραίτητο βήμα είναι η ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και η κατάθεση της αίτησης χρηματοδότησης. Η υπογραφή της σύμβασης αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2027.

Προσωρινός ανάδοχος είναι η κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή – ΤΙΤΑΝ. Μετά την εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από τη Masdar, η διαχείριση απορριμμάτων πέρασε στη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η οποία συνδέεται με τα δύο μεγάλα έργα της περιοχής.

Η μονάδα θα κατασκευαστεί κοντά στον ΧΥΤΑ Μαυροράχης, με συνολική δυναμικότητα 300.800 τόνων ετησίως, εκ των οποίων 38.100 τόνοι θα προέρχονται από βιοαπόβλητα, εξυπηρετώντας εννέα δήμους με συνολικό πληθυσμό που ξεπερνά το ένα εκατομμύριο κατοίκους. Η διάρκεια της σύμβασης αναμένεται να είναι 27 χρόνια, με τα πρώτα δύο χρόνια να αφιερώνονται στην κατασκευή.

Αναμονή για το Σχιστό

Ενώ η διαδικασία των έργων στη Θεσσαλονίκη προχωρά, στην Αττική οι διαδικασίες περιμένουν αρχική επαναφορά. Η μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας συνεχίζει να υστερεί σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας ανακυκλώσιμων και βιοαποβλήτων, με σοβαρές συνέπειες, καθώς το μεγαλύτερο μέρος αυτών καταλήγει στη Φυλή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία για τη νέα μονάδα στο Σχιστό αναμένεται να επανεκκινήσει σύντομα. Η αναθεώρηση του φακέλου θα υποβληθεί στη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ, προκειμένου να προσαρμοστούν οι οικονομικοί όροι και να εναρμονιστεί το έργο με τις νέες απαιτήσεις.

Αρχικά, το σχέδιο είχε εγκριθεί τον Νοέμβριο του 2020 με προϋπολογισμό 130 εκατ. ευρώ και δυναμικότητα 250.000 τόνων ετησίως. Η προκήρυξη περιλάμβανε τη δυνατότητα αύξησης ή μείωσης της ικανότητας κατά 40% ανάλογα με τις οριστικές επιλογές του ΠΕΣΔΑ. Το έργο αυτή τη στιγμή είναι καταχωρημένο στο μητρώο ΣΔΙΤ ως διαγωνισμός που χρήζει περαιτέρω προόδου.

Οι τελικές αποφάσεις θα διαμορφωθούν στο αναθεωρημένο ΠΕΣΔΑ Αττικής, που θα καθορίσει απαραίτητες υποδομές και δυναμικότητες, καθώς και τα ρεύματα αποβλήτων που θα επεξεργάζεται κάθε μονάδα.

Πόροι και προκλήσεις για την Αττική

Τα δεδομένα δείχνουν την ανάγκη του πέρασμα από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση. Περίπου 2,2 εκατ. τόνοι απορριμμάτων παράγονται ετησίως στην περιφέρεια, με 1,86 εκατ. τόνους να κατευθύνονται προς ταφή στη Φυλή το 2025, παρατηρώντας μία μικρή αύξηση σε σύγκριση με το 2020.

Η μεγαλύτερη πίεση προέρχεται από τον Δήμο Αθηναίων, ο οποίος σχεδόν 334 χιλιάδες τόνους απέστειλε στη Φυλή το 2025. Αν και αυτή η ποσότητα έχει μικρύνει ελαφρώς σε σχέση με το 2024, παραμένει υψηλότερη συγκριτικά με το 2020. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, ενώ υπάρχει μια σταδιακή συγκράτηση, η πίεση στις υποδομές παραμένει υψηλή.

Η ανανέωση του ΠΕΣΔΑ ξεπερνά τα όρια της Αττικής. Είναι υποχρεωτικό για την Ελλάδα να αυξήσει την ανακύκλωση στο 60% έως το 2030 και στο 65% έως το 2035, ενώ οι ταφές θα πρέπει να περιοριστούν στο 10% μέχρι το 2035. Η επίτευξη αυτών των στόχων προϋποθέτει αλλαγές στην κατάσταση που επικρατεί στην Αττική.

Νέος χρηματοδοτικός κύκλος

Ο νέος κύκλος χρηματοδότησης της τάξεως των 480 εκατ. ευρώ είναι η κοινή συνισταμένη των δύο περιφερειών. Η υποβολή προτάσεων έχει ξεκινήσει από 3 Ιουνίου 2026 και θα διαρκέσει έως 30 Απριλίου 2027, με τις πρώτες ολοκληρωμένες προτάσεις να αναμένονται το φθινόπωρο. Η πρόσκληση χρηματοδοτείται από κοινού από το Ταμείο Συνοχής και εθνικούς πόρους, προορίζεται για τους περιφερειακούς ΦΟΔΣΑ.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την ολοκλήρωση τμηματικών έργων της περιόδου 2014-2020, τη μετατροπή μονάδων επεξεργασίας σε ανακύκλωσης και άλλες υποδομές, όπως ΧΥΤΥ και σταθμούς μεταφόρτωσης. Κάθε έργο οφείλει να αποδεικνύει τη συμβολή του στους στόχους του εκάστοτε ΠΕΣΔΑ.

Το φθινόπωρο θα κρίνει κατά πόσο αυτή η χρηματοδότηση θα μεταφραστεί σε υλοποίηση έργων. Η Κεντρική Μακεδονία έχει δύο ώριμα έργα με καθορισμένους αναδόχους, ενώ η Αττική αναμένει να ολοκληρώσει τις διαδικασίες σχεδιασμού της και να επανεκκινήσει τους διαγωνισμούς. Η ταχύτητα εκκίνησης αυτών των έργων θα επηρεάσει την επόμενη ημέρα στην αγορά διαχείρισης απορριμμάτων, καθώς και την ικανότητα της χώρας να μειώσει την εξάρτηση από την ταφή.

Διαβάστε ακόμη