Νέες στρατηγικές στη διαχείριση απορριμμάτων: Έξυπνοι κάδοι και προπληρωμένες σακούλες στο επίκεντρο

Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου αναμένεται ότι θα ολοκληρωθεί ο οδηγός της ΡΑΑΕΥ για την εφαρμογή του προγράμματος «Πληρώνω όσο Πετάω», που απευθύνεται σε δήμους και μεγάλους παραγωγούς αποβλήτων. Αυτή η νέα προσέγγιση στη διαχείριση των απορριμμάτων ενδέχεται να μεταβάλει ριζικά την τρέχουσα κατάσταση. Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) εξετάζει πιθανές θεσμικές παρεμβάσεις με στόχο τη διευκόλυνση των μεγάλων παραγωγών και του κλάδου HORECA, καθώς η εφαρμογή του συστήματος κρίνεται πιο εύκολη και με περισσότερη άμεση επίδραση.

Η ΡΑΑΕΥ εργάζεται για να σταματήσει η οριζόντια προσέγγιση στη διαχείριση των απορριμμάτων και να συνδεθεί η διαδικασία με την ποσότητα αποβλήτων που παράγει κάθε νοικοκυριό ή επιχείρηση. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την κυκλοφορία ειδικών προπληρωμένων σακούλων, αποκλειστικών κάδων, αλλά και «έξυπνα» συστήματα που καταγράφουν τη χρήση. Η εν λόγω προσέγγιση επισημαίνει τη σημασία της προσαρμογής με βάση τα τοπικά χαρακτηριστικά και τις διαθέσιμες υποδομές, αποφεύγοντας μια ενιαία λύση για όλη τη χώρα.

Η ΡΑΑΕΥ δεν εκκινεί από το μηδέν, καθώς έχει ήδη εντάξει τη μεθοδολογία του «Πληρώνω όσο Πετάω» στα έργα του τμήματος Αποβλήτων, προχωρώντας παράλληλα σε μελέτη για την κοστολόγηση των υπηρεσιών διαχείρισης. Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Αραβώση, αντιπρόεδρο της ΡΑΑΕΥ, το σημαντικό δεν είναι μόνο η δυνατότητα εφαρμογής αλλά και η σωστή παρουσίαση και οργάνωση του συστήματος. «Φυσικά μπορεί», επισημαίνει, αναφέροντας παραδείγματα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν θέσει σε λειτουργία αντίστοιχα μοντέλα.

Ο κ. Αραβώσης υπογραμμίζει τη σημασία των μεγάλων παραγωγών αποβλήτων, όπως ξενοδοχεία και εστιατόρια, καθώς εκεί οι εφαρμογές μπορούν να είναι άμεσες και πιο αποτελεσματικές, κυρίως λόγω της δυνατότητας καταγραφής των ροών. Ιδιαίτερα στα μεγάλα ξενοδοχεία, η χωριστή συλλογή οργανικών αποβλήτων μπορεί να είναι πιο εύκολη. «Εκεί μπορεί καλύτερα να εφαρμοστεί άμεσα και θα έχει και μεγάλη επίπτωση», σημειώνει.

Διαφορετικά μοντέλα εφαρμογής

Στη μελέτη της ΡΑΑΕΥ δεν προτιμάται μία ενιαία εφαρμογή για όλη τη χώρα, αναγνωρίζοντας τις διαφορετικές ανάγκες και υποδομές που διαθέτουν οι δήμοι. Οι επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν προπληρωμένες σακούλες, αποκλειστικούς και «έξυπνους» κάδους. Η μελέτη στοχεύει σε ένα ρυθμιστικά συνεκτικό αλλά και οικονομικά λογικό πλαίσιο, αποφεύγοντας την καθορισμένη τιμή για όλους.

Το σύστημα αποσκοπεί στην ακριβή καταγραφή των απορριμμάτων που παράγονται και σε ποιες ποσότητες κατευθύνονται στη χωριστή συλλογή, εξασφαλίζοντας ότι οι χρεώσεις θα αντικατοπτρίζουν την συμπεριφορά του παραγωγού. Όσον αφορά τους μεγάλους παραγωγούς και τον HORECA, η προσαρμογή του «Πληρώνω όσο Πετάω» μπορεί να φέρει άμεσα οικονομικά οφέλη, όπως επιπλέον δημοτικά τέλη για τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν σωστά τη διαχείριση των αποβλήτων τους.

Αν και ο Κωνσταντίνος Αραβώσης αναγνωρίζει ότι το νομικό πλαίσιο ήδη υπάρχει, η εφαρμογή του απαιτεί περαιτέρω εξειδίκευση και υλοποίηση. ΟΥΠΕΝ εργάζεται σε νέες παρεμβάσεις για να διευκολύνει την εφαρμογή του προγράμματος, εστιάζοντας στους μεγάλους παραγωγούς.

Ο οδηγός εφαρμογής για τους δήμους

Ο οδηγός που θα ετοιμαστεί από τη ΡΑΑΕΥ θα προσαρμοστεί στις ειδικές ανάγκες κάθε δήμου, παρέχοντας τις απαραίτητες οδηγίες και εργαλεία έτσι ώστε να μπορούν οι δήμοι να δημιουργήσουν το δικό τους μοντέλο εφαρμογής. «Οι δήμοι θα έχουν επιτέλους έναν οδηγό από τη Ρυθμιστική Αρχή για να τον εφαρμόσουν», αναφέρει ο κ. Αραβώσης, διευκρινίζοντας την ανάγκη εξειδίκευσης για κάθε περίπτωση.

Συνδυαστικά με την ανάπτυξη της μεθόδου «Πληρώνω όσο Πετάω», η ΡΑΑΕΥ εργάζεται και πάνω στη μεθοδολογία κοστολόγησης και τιμολόγησης των υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων, κάτι που κρίνεται επιτακτικό για την επιτυχία του συστήματος.

Έμφαση στην ανταμοιβή για τα νοικοκυριά

Η πρόκληση για τα νοικοκυριά είναι πιο περίπλοκη λόγω της ανάγκης οργάνωσης και συνεργασίας. Γι’ αυτό, οι πρωτοβουλίες τείνουν να δίνουν έμφαση στα θετικά κίνητρα. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες που συμμετέχουν ενεργά στην ανακύκλωση και μειώνουν την ποσότητα αποβλήτων θα καρπώνονται και τα ανάλογα οφέλη.

Ο κ. Αραβώσης τονίζει πως αυτό είναι κρίσιμο για την αποδοχή του προγράμματος από τα νοικοκυριά. «Το νοικοκυριό έρχεται σε δεύτερη φάση. Είναι πιο δύσκολο στο νοικοκυριό. Μόνο με θετική ανταμοιβή μπορεί να δουλέψει». Ο κ. Αραβώσης πιστεύει ότι χωρίς κίνητρα δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στην ανακύκλωση.

Η ΡΑΑΕΥ εξελίσσεται

Τέλος, η ΡΑΑΕΥ προχωρά σε αναβάθμιση των ρόλων της, που περιλαμβάνουν γνωμοδοτήσεις, αποφάσεις και ελέγχους στον τομέα διαχείρισης αποβλήτων. Ο διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων προβάλλει τη σημασία του «Πληρώνω Όσο Πετάω» ως μέρος ενός μεγαλύτερου συστήματος για τη διαχείριση αποβλήτων.

Η ΡΑΑΕΥ ετοιμάζει επίσης μια ολοκληρωμένη Δέσμη Μέτρων για τον εντοπισμό αδυναμιών στις υπηρεσίες διαχείρισης αποβλήτων, προσδιορίζοντας συγκεκριμένα κριτήρια ελέγχου. Η ανάλυση αυτή στοχεύει να βελτιώσει και να εξορθολογίσει τις διαδικασίες διαχείρισης αποβλήτων μέσω συγκεκριμένων μετρήσεων απόδοσης.

Η ΡΑΑΕΥ αναγνωρίζει, πάντως, τα κενά στα δεδομένα που διαθέτει, γεγονός που επηρεάζει την ικανότητα σύγκρισης των φυσικών επιδόσεων. Οι αδυναμίες αυτές περιλαμβάνουν σφάλματα στις αναφορές και ελλείψεις στην καταγραφή στοιχείων από οργανισμούς. Η πλήρης και σαφής εικόνα των δεδομένων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγματική σύγκριση των Φορέων Διαχείρισης Αποβλήτων της χώρας.

Διαβάστε επίσης