Στρατηγικές πρωτοβουλίες για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ: Ποια έργα κυριαρχούν;

Με την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία πλευρά και του Ιράν από την άλλη, η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει πληγεί σοβαρά, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την εναλλακτική διαδρομή για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ. Αυτά τα Στενά είναι ζωτικής σημασίας, καθώς υπό κανονικές συνθήκες, διακινούν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά, που αντιστοιχεί στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Επιπλέον, περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG διακινείται μέσω αυτής της διαδρομής. Έτσι, πόσο ρεαλιστική είναι η παρακαμψή τους και ποιες είναι οι υποσχόμενες εναλλακτικές;

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι δύο κύριες υπάρχουσες εναλλακτικές είναι ο East-West αγωγός της Σαουδικής Αραβίας και ο αγωγός που συνδέει την περιοχή Habshan με το λιμάνι Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ADCOP). Ο East-West, με μήκος 1.200 χιλιόμετρα, μεταφέρει αργό πετρέλαιο προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, με χωρητικότητα 5-7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει την αύξηση της χωρητικότητάς του κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αντίθετα, ο ADCOP έχει χωρητικότητα 1,5-1,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Επιπλέον, υπάρχει ο αγωγός που συνδέει τα ιρακινά κοιτάσματα του Kirkuk με το τουρκικό λιμάνι Ceyhan. Η Τουρκία και το Ιράκ πρόσφατα υπέγραψαν μονοετή συμφωνία για τη συνέχιση των ροών αργού πετρελαίου, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για μια πιο μόνιμη συμφωνία. Η δυναμικότητά του αγωγού εκτιμάται γύρω από 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως.

Αξιοσημείωτη είναι και η εναλλακτική του Ιράν, ο αγωγός Goreh-Jask, ο οποίος μπορεί να μεταφέρει 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως και οδηγεί σε τερματικό εκτός των Στενών, στην Καρναρσία του Ομάν. Σύμφωνα με την IEA, το Ιράν θα μπορέσει να αξιοποιήσει αυτόν τον αγωγό για να διατηρήσει μέρος των εξαγωγών του, ακόμα και αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά.

Ωστόσο, οι παραπάνω εναλλακτικές καλύπτουν μόνο ένα τμήμα της ροής που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, με τις υποδομές των ΗΑΕ στη Fujairah να έχουν υποστεί επιθέσεις από το Ιράν και τις εξαγωγές από τη Σαουδική Αραβία να απειλούνται από τους Χούθι. Παρόλο που η Σαουδική Αραβία μπορεί να επιλέξει να στείλει τα πλοία της μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, αυτή η επιλογή αυξάνει τα κόστη για τα φορτία που κατευθύνονται προς την Ασία, ενώ δεν είναι όλα τα δεξαμενόπλοια ικανά να περάσουν από τη Διώρυγα.

Σε εξέλιξη έργα

Η τρέχουσα κρίση έχει ενεργοποιήσει αρκετά μεγάλα έργα αγωγών, που βρίσκονται είτε σε κατασκευή είτε σε στάδιο σχεδιασμού.

• Νέος αγωγός ΗΑΕ προς τη Fujairah. Η κρατική εταιρεία πετρελαίου του Abu Dhabi (ADNOC) προχωρά στην κατασκευή ενός δεύτερου αγωγού, μήκους περίπου 300 χιλιομέτρων, που θα επιτρέψει την αύξηση της προσφοράς προς τη Fujairah κατά πάνω από 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, διπλασιάζοντας τη χωρητικότητα εξαγωγών. Το έργο, που βρίσκεται στη μέση ολοκλήρωσης, αναμένεται να ολοκληρωθεί γύρω στα μέσα του 2027.
• Νέος αγωγός Ιράκ – Συρίας. Στην Ουάσιγκτον, υπογράφηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Συρίας και Ιράκ για την αποκατάσταση του αγωγού που συνδέει το Kirkuk με την Μπανιάς. Η Chevron σχεδιάζει να αξιοποιήσει αυτόν τον αγωγό, μήκους 800 χιλιομέτρων, για τη μεταφορά περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
• Νέος αγωγός Ιράκ – Ιορδανίας. Βαγδάτη και Αμμάν προγραμματίζουν να επιταχύνουν την κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει αργό από τη Βασόρα στο λιμάνι Aqaba, δίνοντας τη δυνατότητα εξαγωγής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας ή της Διώρυγας του Σουέζ.
• Διάδρομος Sharjah – Ομάν. Ένας νέος εμπορικός διάδρομος συνδέει λιμένα της περιοχής Sharjah με βασικά λιμάνια του Ομάν, πιθανόν να χρησιμοποιηθεί και ως εναλλακτική για την παράκαμψη των Στενών, αν και σήμερα λειτουργεί κυρίως ως γενικός εμπορικός διάδρομος.
• Συνεργασία Αιγύπτου – Σαουδικής Αραβίας. Οι δύο χώρες αναπτύσσουν ένα νέο εφοδιαστικό διάδρομο που θα αξιοποιεί λιμάνια στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα, προσφέροντας μία ακόμη εναλλακτική διαδρομή γύρω από τον Περσικό Κόλπο.
• Πρόταση του Ισραήλ. Ο Ελί Κοέν, υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ, εξέφρασε την επιθυμία για τη δημιουργία χερσαίου ενεργειακού διαδρόμου που θα συνδέει τις χώρες του Κόλπου με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, επεσήμανε ότι επιδιώκει η διαδρομή αυτή να διέρχεται από το Ισραήλ, εν μέσω διαπραγματεύσεων με Ελλάδα και ΗΠΑ για τη μεταφορά των εναλλακτικών διαδρομών μέσω Ισραήλ.

Από τα εν λόγω έργα, οι μεγαλύτερες πιθανότητες υλοποίησης έχουν η επέκταση του East-West αγωγού της Σαουδικής Αραβίας και η ολοκλήρωση του νέου αγωγού προς την Fujairah, που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Παράλληλα, ο αγωγός Ιράκ – Συρίας αναμένεται να έχει σημαντική επιρροή όταν ολοκληρωθεί. Ωστόσο, είναι δύσκολο να αντικατασταθούν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ για τη μεταφορά του αργού πετρελαίου, ενώ δεν υπάρχουν αξιόπιστες εναλλακτικές για τις εξαγωγές LNG. Αυτό δηλώνει ότι τα Στενά θα συνεχίζουν να έχουν στρατηγική σημασία τα επόμενα χρόνια, επιτρέποντας στο Ιράν να διατηρεί την επιρροή του στην παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε επίσης