Ρήτρα διαφυγής: Παρεμβάσεις 1,5 δισ. ευρώ «ξεκλειδώνουν» μέχρι το 2028

Η Ελλάδα μπορεί να «απελευθερώσει» κονδύλια που φτάνουν σχεδόν το 1,5 δισ. ευρώ έως το 2028 με την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια. Αυτό ανοίγει το δρόμο για επιδοτήσεις και επενδύσεις χωρίς να επιβαρύνεται το ανώτατο όριο αύξησης των δαπανών.

Οι προτάσεις περιλαμβάνουν αντλίες θερμότητας, μπαταρίες και ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, καθώς και φορτιστές για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, επενδύσεις σε δίκτυα και σιδηροδρομικές υποδομές.

Η εφαρμογή της ρήτρας από φέτος μέχρι το 2028 συνιστά ένα νέο επίπεδο δημοσιονομικής ευχέρειας για την κυβέρνηση. Το συγκεκριμένο σχέδιο θα παρουσιαστεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς η Αθήνα έχει ζητήσει την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εν λόγω δυνατότητα.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την επίδραση της ρήτρας στα κρατικά οικονομικά. Δεν πρόκειται για νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 1,5 δισ. ευρώ, αλλά για προγράμματα που θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους. Όσα πληρούν τα ευρωπαϊκά κριτήρια θα εξαίρεται από το ανώτατο όριο καθαρών δαπανών.

Με αυτό τον τρόπο, απελευθερώνεται χώρος για ενεργειακές επενδύσεις χωρίς να επηρεάζονται αρνητικά οι άλλες κρατικές δαπάνες, μια εξέλιξη ιδιαίτερα σημαντική στη διάρκεια που οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες επιβάλλουν περιορισμούς στην ετήσια αύξηση των δαπανών.

Επιπτώσεις για τα νοικοκυριά

Η πρώτη κατηγορία που επηρεάζεται είναι τα νοικοκυριά. Στη λίστα των επιλέξιμων παρεμβάσεων θα συμπεριληφθούν επιδοτήσεις για γεωθερμική και ηλιακή ενέργεια, καθώς και για την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας στις κατοικίες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα χρηματοδότησης της αντικατάστασης λεβήτων ορυκτών καυσίμων με πιο καθαρές επιλογές, όπως οι αντλίες θερμότητας. Αυτές οι δαπάνες μπορούν να μετατραπούν σε νέα ή διευρυμένα προγράμματα επιδότησης, ανάλογα με τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις.

Επιπλέον, θα υπάρχουν επιδοτήσεις για την εγκατάσταση φορτιστών ηλεκτρικών αυτοκινήτων και δυνατότητες δανείων με μειωμένο επιτόκιο για ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών.

Ωστόσο, οι παραπάνω προτάσεις δεν ανήκουν σε ήδη ανακοινωμένα ελληνικά προγράμματα και εκφράζουν απλώς τις επιλογές που το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει. Η κυβέρνηση θα επιλέξει ποιες θα εντάξει τελικά.

Κίνητρα και δάνεια για επιχειρήσεις

Η δεύτερη κατηγορία αφορά τις επιχειρήσεις, που έχουν στη διάθεσή τους μια ευρεία γκάμα εργαλείων. Το σχέδιο περιλαμβάνει φορολογικά κίνητρα για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων καθώς και επιδοτήσεις ή δάνεια με μειωμένο επιτόκιο για ενεργειακές ανακαινίσεις επαγγελματικών χώρων.

Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης χρηματοδοτικά κίνητρα για επενδύσεις σε τεχνολογίες βιομηχανικής απανθρακοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, καθώς ένας από τους στόχους είναι η μόνιμη μείωση της έκθεσής τους στο ενεργειακό κόστος.

Η στρατηγική αυτή διαφέρει από τις προηγούμενες παρεμβάσεις κατά την ενεργειακή κρίση, καθώς επικεντρώνεται στην χρηματοδότηση των επενδύσεων που θα μειώσουν τους μελλοντικούς λογαριασμούς αντί απλά να επιδοτεί τα αυξημένα κόστη.

Επενδύσεις σε έργα και υποδομές

Το μεγαλύτερο μέρος της πιθανής λίστας αφορά έργα και υποδομές. Αυτό περιλαμβάνει επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τεχνολογίες μπαταριών και αποθήκευσης, ηλεκτρικά δίκτυα και παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης.

Στον τομέα των μεταφορών επιτρέπονται δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καθαρές αστικές μεταφορές και σιδηροδρομικές υποδομές.

Στον δημόσιο τομέα, μπορεί να υπάρξουν επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και εκτενείς ενεργειακές ανακαινίσεις κτιρίων.

Περιορισμοί της ρήτρας

Ωστόσο, η ρήτρα δεν είναι έκτακτη χρηματοδότηση. Υπάρχει σαφής κόκκινη γραμμή: δεν χρηματοδοτεί γενικευμένες επιδοτήσεις για την ενεργειακή ακρίβεια.

Ειδικότερα, μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης και εισοδηματικές ενισχύσεις δεν θεωρούνται επιλέξιμες, εφόσον αποσκοπούν απλά στη μείωση των επιπτώσεων των υψηλών τιμών ενέργειας.

Η Κομισιόν έχει συγκεκριμένα κριτήρια: η δημοσιονομική ευελιξία θα χρησιμοποιείται για επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια, αντί για προσωρινές λύσεις στις καταναλωτικές πιέσεις.

Είναι σημαντικό να αποδεικνύεται ότι οι παρεμβάσεις είναι στοχευμένες και οικονομικά αποδοτικές, με προτεραιότητα στις δράσεις που διευκολύνουν την ενεργειακή μετάβαση των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Η δημοσιονομική ευελιξία δεν είναι απεριόριστη, καθώς το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσφέρει ανώτατο περιθώριο 0,3% του ΑΕΠ ετησίως, με σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028.

Σύμφωνα με αυτό το πλαίσιο, μια χώρα μπορεί να χρησιμοποιήσει το 0,3% του ΑΕΠ το 2026 και άλλο 0,3% το 2027, ή να επιλέξει μια εναλλακτική κατανομή.

Διαβάστε ακόμη

Απάτες νέας γενιάς: Τα νέα κόλπα που αδειάζουν τραπεζικούς λογαριασμούς

Real estate: Επενδυτικό comeback στο κέντρο της Αθήνας – Τα μεγάλα deals που αλλάζουν τον χάρτη

Πλειστηριασμοί: Η μεγάλη ανατροπή για το πρώην «Athenaeum Palace & luxury suites» στη Λ. Συγγρού (pics)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ.