Πορτογαλία: Αρχαία ελαιόδεντρα προσφέρουν νέες διδάξεις ανθεκτικότητας

Στην Πορτογαλία, η μοναδική παρουσία ελαιόδεντρων που έχουν επιβιώσει για περισσότερα από 2.000 χρόνια αποτυπώνει τη μνήμη πολιτισμών και ιστορικών γεγονότων που καθόρισαν την πορεία της Ευρώπης. Ένα από αυτά τα δέντρα, στην περιοχή Alentejo, εντυπωσιάζει καθώς η ηλικία του εκτιμάται ότι αγγίζει τα 3.700 χρόνια.

Υπό την ονομασία «Oliveira do Peso», αυτό το αρχαίο ελαιόδεντρο βρίσκεται στη Vidigueira, στην περιφέρεια Beja, και σύμφωνα με δεδομένα του 2021, θεωρείται πιθανότατα το πιο παλιό ελαιόδεντρο της Πορτογαλίας. Η ηλικία του είναι αισθητά μεγαλύτερη από άλλες γνωστές αρχαίες ελιές, όπως η «Oliveira do Mouchão» στο Abrantes, η οποία υπολογίζεται γύρω στα 3.350 χρόνια.

Η διαδικασία χρονολόγησης των δέντρων διενεργείται από ειδικούς του University of Trás-os-Montes and Alto Douro (UTAD), οι οποίοι έχουν αναπτύξει μια μοναδική και κατοχυρωμένη μέθοδο. Αυτή η μεθοδολογία βασίζεται σε μαθηματικές σχέσεις ανάμεσα στην ηλικία ενός δέντρου και ορισμένα χαρακτηριστικά του, όπως διάμετρος, ύψος και περίμετρος κορμού. Έτσι, έχει γίνει εφικτή η πιστοποίηση εκατοντάδων αρχαίων ελαιόδεντρων, όχι μόνο στην Πορτογαλία αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η «Oliveira do Peso» δεν είναι μοναδικό φαινόμενο. Στη γύρω περιοχή του Herdade do Peso, υπάρχει μια ομάδα ελαιόδεντρων των οποίων η συνολική ηλικία υπολογίζεται σε πάνω από 7.000 χρόνια. Εντυπωσιακά δέντρα εντοπίζονται επίσης στη Monsaraz, όπου ένα από τα ελαιόδεντρα εκτιμάται ότι είναι περίπου 2.450 ετών, καθώς και σε περιοχές όπως το Estremoz, η Évora και η Beja.

Η μελέτη της UTAD έχει επεκταθεί και διεθνώς, με ερευνητές του πανεπιστημίου να κλήθηκαν να χρονολογήσουν αρχαϊκές ελιές σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία. Σε ένα δέντρο της Menorca, η ηλικία του έχει υπολογιστεί σε περισσότερα από 2.300 χρόνια.

Το «μυστικό» της μακροχρόνιας ύπαρξης

Η εντυπωσιακή αντοχή των ελαιόδεντρων στο χρόνο οφείλεται στη βιολογική τους ικανότητα για ανανέωση. Όπως εξηγεί ο ερευνητής της UTAD José Luís Louzada, ακόμη και τμήματα ενός αρκετά παλιού κορμού μπορούν να αναβλαστήσουν και να συνεχίσουν να παράγουν καρπούς.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η προσαρμοστικότητα της ελιάς στο μεσογειακό κλίμα. Οι βαθιές ρίζες και η ικανότητα της να ανανεώνει τη βλάστησή της της επιτρέπουν να επιβιώνει για αιώνες, ακόμα και σε περιπτώσεις όπου ο αρχικός κορμός έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.

Ως εκ τούτου, οι αρχαίες ελιές της Πορτογαλίας δεν είναι απλώς φυσικά μνημεία. Αποτελούν ζωντανές αποδείξεις μιας ιστορίας που εκτείνεται χιλιάδες χρόνια πίσω, συνεχίζοντας σήμερα να παράγουν ελιές και να αναπτύσσονται στο ίδιο έδαφος που γνώρισε αμέτρητες γενιές ανθρώπων.

Διαβάστε ακόμη