Οι τρεις προκλήσεις στη διαχείριση απορριμμάτων της Αττικής

Η αγορά διαχείρισης απορριμμάτων βρίσκεται σε φάση αναζωογόνησης, καθώς η κυβέρνηση προχωρά σταδιακά στην εξ ολοκλήρου επίλυση ανοιχτών ζητημάτων γύρω από τις υποδομές, με την Αττική να είναι το κέντρο των πολιτικών εξελίξεων. Μετά από έναν παρατεταμένο κύκλο στασιμότητας, φαίνεται πως οι διαδικασίες αρχίζουν να κινητοποιούνται, αν και οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμα κλειδώσει.

Στο Σχιστό, οι τελευταίες πληροφορίες υποδεικνύουν ότι ο υπάρχων διαγωνισμός θα προχωρήσει ανεξάρτητα. Το επόμενο βήμα είναι να επικαιροποιηθεί το τεχνικό και χρηματοοικονομικό μοντέλο του έργου, ώστε να επαναξιολογηθούν οι σχετικές δαπάνες και η βιωσιμότητα του έργου σύμφωνα με τις ήδη εγκεκριμένες παραμέτρους. Εφόσον οι οικονομικοί δείκτες παραμείνουν εντός των προκαθορισμένων ορίων, η διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί χωρίς την ανάγκη νέας απόφασης από τη Διυπουργική Επιτροπή. Σε περίπτωση που χρειαστούν τροποποιήσεις στις βασικές οικονομικές παραμέτρους, θα χρειαστεί νέα έγκριση, εφόσον αυτό είναι εφικτό σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις.

Στην περίπτωση της Φυλής, οι εξελίξεις είναι πιο αργές, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται σε έναν πιο ευρύ επανασχεδιασμό. Δύο έργα φαίνεται να εξετάζονται, με το ένα να προχωρά κανονικά και το άλλο να χρήζει ανασχεδιασμού, αλλά οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί. Οι προκλήσεις στη Φυλή δεν περιορίζονται απλώς σε οικονομικά θέματα, αλλά αφορούν το ίδιο το τεχνικό αντικείμενο και τις περιβαλλοντικές παραμέτρους.

Συνεχίζοντας, πηγές υποστηρίζουν ότι εξετάζονται σενάρια και για το ΕΜΑΚ Φυλής, αλλά χωρίς οριστικές αποφάσεις ή λεπτομερή αιτήματα που να καταδεικνύουν τη μελλοντική κατεύθυνση. Ωστόσο, η γενική αίσθηση είναι ότι, ύστερα από μια περίοδο αδράνειας, «πράγματα αρχίζουν να κινούνται», με τις επίσημες ανακοινώσεις για την Αττική να αναμένονται σύντομα.

Η κατάσταση στην Αττική είναι κρίσιμη, καθώς η παραγωγή απορριμμάτων παραμένει σε υψηλά επίπεδα, οι υπάρχουσες υποδομές βρίσκονται σε οριακή λειτουργία και η καθυστέρηση των νέων έργων δημιουργεί ανησυχία για την επάρκεια του συστήματος. Η Περιφέρεια παράγει ετησίως περίπου 2,2 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων, με 1,86 εκατομμύρια τόνους να οδηγούνται στην ταφή στη Φυλή το 2025, μιας αύξησης σε σύγκριση με το 2020. Η καθυστέρηση των νέων υποδομών μετατρέπει την Αττική σε μια «βραδυφλεγή βόμβα» στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων, καθώς τα χρονικά περιθώρια στενεύουν.

Το επενδυτικό κλίμα παραμένει ωστόσο θετικό, με τον κλάδο της διαχείρισης απορριμμάτων να παρακολουθεί έντονες διαδικασίες αναδιάρθρωσης. Επίσης, ο ΕΔΣΝΑ, υπό τη διοίκηση του Γιώργου Πατούλη, είχε προκηρύξει διαγωνισμούς ΣΔΙΤ για τις κύριες μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων, οι οποίοι είναι τώρα «παγωμένοι». Η επανεκκίνηση των διαγωνισμών για την μονάδα στο Σχιστό, καθώς και για εκείνη στη Φυλή, φαίνεται να είναι το επόμενο βήμα. Ο διαγωνισμός για το Σχιστό είναι μελετημένος έως κάποιο βαθμό, η χωροθέτησή του είναι έτοιμη, και είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι κοινοπραξίες που ενδιαφέρονται για τους διαγωνισμούς θα διαφοροποιηθούν λόγω των αλλαγών στην αγορά.

Η αγορά διαχείρισης απορριμμάτων βρίσκεται επίσης σε στασιμότητα, με εκκρεμότητες που σε μεγάλο βαθμό επηρεάζουν τη σχεδίαση της επόμενης ημέρας. Η επικαιροποίηση του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και οι κυβερνητικές αποφάσεις σχετικά με την ενεργειακή αξιοποίηση, είναι δύο ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν. Αυτά συνδέονται άμεσα με τη σχεδίαση νέων υποδομών και τη δυνατότητα χρηματοδότησης των έργων που απαιτούνται για την αλλαγή της τρέχουσας κατάστασης.

Στο πλαίσιο του ΠΕΣΔΑ, οι καθυστερήσεις στη διαδικασία αναθεώρησης ενδέχεται να εμποδίσουν την ανάπτυξη νέων αναγκαίων υποδομών. Η απουσία επικαιροποιημένου σχεδιασμού καθιστά την αποδέσμευση ευρωπαϊκών πόρων βάσει των εγκεκριμένων σχεδίων δύσκολη, μειώνοντας τη ρευστότητα στην αγορά και περιορίζοντας την επενδυτική ώθηση.

Η επικαιροποίηση των ΠΕΣΔΑ είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζει το κόστος χρηματοδότησης και τις απαιτήσεις ανακύκλωσης για τις νέες εγκαταστάσεις. Αφού ολοκληρωθούν τα σχέδια, το ΥΠΕΝ θα πρέπει να συνεργαστεί με τους αναδόχους για την αναθεώρηση των συμβάσεων, بهدف να διαμορφώσει το αναγκαίο οικονομικό υπόβαθρο για τις αναβάθμιση των έργων. Οι τελικές προβλέψεις θα περιλαμβάνονται στο υπό αναθεώρηση ΠΕΣΔΑ Αττικής, καθορίζοντας τις απαιτούμενες υποδομές, τα ρεύματα αποβλήτων και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.

Ενεργειακή αξιοποίηση

Στην ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων, επικρατεί στασιμότητα, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση την έχει προγραμματίσει εδώ και χρόνια ως κομβικό σημείο της στρατηγικής μείωσης της ταφής. Ενώ η συζήτηση ξεκίνησε το 2019, επτά χρόνια αργότερα παραμένουν ανοιχτές κρίσιμες παράμετροι του σχεδίου. Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία στάλθηκε για διαβούλευση τον Αύγουστο του 2025 και προβλέπει την ίδρυση έξι μονάδων, δεν έχει οδηγήσει ακόμη σε οριστικές αποφάσεις. Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι η ΣΜΠΕ πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της, αλλά οι τελικές αποφάσεις συνεχίζουν να εκκρεμούν.

Η μονάδα που προτείνεται για την Αττική έχει εκτιμώμενη δυναμικότητα 356.000 τόνων ετησίως. Η περιοχή αυτή συγκεντρώνει την πλειοψηφία των αποβλήτων της χώρας και η συγκεκριμένη μονάδα είναι κρίσιμη για τη διαχείριση του λεκανοπεδίου. Η χωροθέτησή της, παρ’ όλα αυτά, δεν έχει ακόμη καθοριστεί, καθιστώντας την υλοποίησή της επιτακτική.

Εντούτοις, ο σχεδιασμός συνεχώς αναθεωρείται. Η αναγκαία προσαρμογή των μονάδων εξετάζεται, καθώς οι στόχοι ανακύκλωσης αυξάνονται, μειώνοντας την ποσότητα των υπολειμματικών αποβλήτων που είναι διαθέσιμα για ενεργειακή αξιοποίηση. Η αρχική πρόβλεψη για συνολική δυναμικότητα περίπου 1,18 εκατ. τόνων ετησίως συνοδεύεται από ανησυχίες για πιθανό υπερδιαστασιολόγηση. Μικρότερες μονάδες θα χρειάζονται εγγυημένες ποσότητες αποβλήτων για να είναι οικονομικά βιώσιμες, με πιθανές αρνητικές συνέπειες για την ανακύκλωση.

Ανοιχτό παραμένει και το σημαντικό ζήτημα της χρηματοδότησης. Η κυβέρνηση καλείται να αποφασίσει σε ποιο βαθμό τα σχέδια θα στηριχθούν με ιδιωτικά κεφάλαια και πώς θα διαμορφωθούν τα έσοδα των μονάδων. Στη συζήτηση επικρατούν οι πηγές εσόδων από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και το gate fee, το τέλος δηλαδή που θα πληρώνεται για την αποδοχή των απορριμμάτων. Ωστόσο, τα ακριβή ποσά των τελών και το συνολικό χρηματοδοτικό σχήμα είναι ακόμα υπό διαπραγμάτευση. Ολοκλήρωση της ΣΜΠΕ θα απαιτήσει και ρυθμιστικό πλαίσιο, προτού υποβληθούν οι σχετικές προτάσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η εικόνα αβεβαιότητας επιβεβαιώνεται από αρμόδιες πηγές, οι οποίες αναφέρουν ότι οι συζητήσεις γύρω από την ενεργειακή αξιοποίηση βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, με αποφάσεις που κυρίως εμπλέκουν προφορικές εκτιμήσεις. Ποικιλία επιλογών αναλύεται, από την υλοποίηση έργων με μεγαλύτερη δημόσια συμμετοχή έως σχήματα ΣΔΙΤ, θεωρώντας πως η είσοδος ιδιωτικών κεφαλαίων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης. Ωστόσο, οι διαδικασίες φαίνεται πως έχουν επιβραδυνθεί, με τις επαφές να περιορίζονται σε επίπεδο πολιτικής βούλησης και οι λεπτομερής σχεδιασμός να μην έχει ακόμα προχωρήσει σημαντικά.

Διαβάστε επίσης