Κάθετος Διάδρομος: Ο ρόλος της Ελλάδας και οι χαμένοι της επιλογής των ΗΠΑ
Η Ελλάδα θεμελιώνει τη θέση της ως κεντρική πύλη είσπραξης αμερικανικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, διαμορφώνοντας ένα στρατηγικό σχέδιο με αντίκτυπους ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Ο Κάθετος Διάδρομος επαναστατεί στις ισορροπίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενισχύοντας την προσπάθεια μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία και περιορίζοντας την επιρροή της Τουρκίας. Οι συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τη συμμετοχή της Atlantic SEE LNG αποτελούν προϊόν μιας σειράς πολιτικών αποφάσεων και διαπραγματεύσεων που έχουν καθιερώσει την Ελλάδα ως στρατηγικό εταίρο των ΗΠΑ. Ωστόσο, το διακύβευμα διαπερνά την επιτυχία συγκεκριμένων συμφωνιών: αφορά τη δυνατότητα της χώρας να κατοχυρώσει μια αναβαθμισμένη θέση στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Εθνικό Σχέδιο Υπεράνω Προσώπων: Ο Κάθετος Διάδρομος
Το κύριο μήνυμα είναι ότι ο Κάθετος Διάδρομος συνιστά εθνική υπόθεση που ξεπερνά τα ατομικά συμφέροντα. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει τις ελληνικές υποδομές (αγωγούς και τερματικά LNG) ως το σημείο εκκίνησης για την προμήθεια αμερικανικού LNG σε τουλάχιστον 100 εκατομμύρια πολίτες σε χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και τα Βαλκάνια, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική στο ρωσικό αέριο, ενισχύοντας την ενεργειακή τους ασφάλεια και αναβαθμίζοντας τη γεωπολιτική στάθμη της Ελλάδας.
Η χώρα επιλέγει να εκμεταλλευτεί τις υποδομές της για τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω εμπορικών συμφωνιών, με τις ΗΠΑ να απαιτούν μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας, προκειμένου να εδραιωθεί η παρουσία τους στην περιοχή, ακόμα και αν οι συνθήκες δείχνουν ότι το ρωσικό αέριο θα επανέλθει στο παιχνίδι στο μέλλον.
Η Atlantic SEE LNG και οι Μακροχρόνιες Συμφωνίες LNG
Κεντρικό ρόλο στην εμπορική πρόοδο του έργου διαδραμάτισε η κοινοπραξία Atlantic SEE LNG, που συνδέεται με την AKTOR και τη δημόσια ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενσωματώνοντας τη δημόσια και ιδιωτική πρωτοβουλία. Αναγνωρίζοντας την ευκαιρία που προκύπτει από τις επερχόμενες αλλαγές στο τοπίο του ρωσικού αερίου, η Atlantic SEE LNG προχώρησε σε μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας LNG με την αμερικανική Venture Global, υπογράφοντας ένα 20ετές συμβόλαιο που αφορά την προμήθεια 1 εκατ. τόνων LNG ετησίως, με συμβάσεις ήδη κλειδώθηκαν για την πώληση σε Βοσνία και Αλβανία.
Ωστόσο, παρατηρείται ότι δεν υπάρχει επαρκής στήριξη από τις χώρες της ΕΕ για άλλες μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG, ειδικά δεδομένου του αυξανόμενου κινδύνου ελλείψεων ενόψει του δύσκολου χειμώνα, όπως έχει επισημάνει η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Οι Συμφωνίες της Venture Global με China Gas, Qatar Energy και ConocoPhillips
Η προνοητικότητα της Atlantic SEE LNG αποδεικνύεται από το γεγονός ότι πρόσφατα η Venture Global υπέγραψε μακροχρόνιες συμβάσεις και με άλλες μεγάλες εταιρείες, όπως η China Gas, η QatarEnergy και η ConocoPhillips, οι οποίες αντιλαμβάνονται νωρίτερα τις προκλήσεις εξασφάλισης αμερικανικών ποσοτήτων για τη διεθνή αγορά, κάτι που δεν φαίνεται να έχει γίνει με την εξίσου μεγάλη αντίληψη από την πλευρά των Ευρωπαίων.
Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η ουσία του Κάθετου Διαδρόμου δεν έγκειται μόνο στις υπάρχουσες υποδομές, αλλά στις εμπορικές συμφωνίες που διασφαλίζουν την εκμετάλλευσή τους. Η επιλογή των ΗΠΑ να επιλέξουν την Ελλάδα ως σημείο εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη υπογραμμίζει τη στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ-Ελλάδας μέσω της Atlantic SEE LNG.
Οι Γεωπολιτικές Διαστάσεις της Επιλογής της Ελλάδας
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε πρόσφατα τη σημασία της επιλογής αυτής, τονίζοντας ότι «Η Αμερική και η κυβέρνηση, αλλά και οι εταιρείες, επέλεξαν αυτό το σχέδιο μέσω της Ελλάδας», υπονοώντας ότι η Τουρκία μπορούσε να είναι εναλλακτική επιλογή.
Η διαδικασία αυτή είναι δεμένη με γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 2025, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μην προωθήσει ρωσικό αέριο μέσω τουρκικών υποδομών, αίτημα που ο Ερντογάν αρνήθηκε. Την ίδια περίοδο, ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ, επισκέφθηκε το τερματικό LNG της Ρεβυθούσας, σημειώνοντας εκείνη την εποχή την επιβεβαίωση του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, συνεργάστηκε στενά με τους Αμερικανούς αξιωματούχους για να θέσουν τον Κάθετο Διάδρομο στο επίκεντρο της Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας στην Αθήνα το Νοέμβριο του 2025, όπου και υπεγράφη η σημαντική συμφωνία μεταξύ Atlantic SEE LNG και Venture Global.
Η πρώην πρέσβης των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, ανέλαβε τη σταθερή υποστήριξη των σχεδίων των ΗΠΑ στη χώρα, μόλις έφτασε στην Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2025.
Η Γεωπολιτική Αναβάθμιση και ο Ανταγωνισμός
Η επιλογή της Ελλάδας ως πύλης εισόδου για αμερικανικό LNG είναι σε εθνικό επίπεδο και ενισχύει τη γεωπολιτική επιρροή της χώρας. Σχόλια, όπως αυτό του Γιάννη Μανιάτη, ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ και πρώην υπουργού Ενέργειας, καταδεικνύουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος ανατρέπει τους σχεδιασμούς της Τουρκίας. Επιπλέον, η Ρωσία κινδυνεύει να χάσει σημαντικές αγορές, με συνέπειες στην πολιτική της επιρροή σε χώρες που έχουν εξαρτηθεί από τη Gazprom.
Η πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έγινε σε μια σημαντική στιγμή για την υποστήριξη του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς ευθυγραμμίζεται με τα αμερικανικά συμφέροντα. Αυτή η ανάπτυξη μπορεί να πλήξει τα συμφέροντα άλλων κρατών που επιθυμούσαν να αναλάβουν τον ρόλο αυτό και επηρεάζει άμεσα την ελληνική στρατηγική.
Διαβάστε ακόμη
