Handelsblatt: Η γαλλική επιρροή επαναστατεί στον GSI και τα νέα στοιχήματα

Η ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αποκτά νέα δυναμική με την είσοδο της γαλλικής Meridiam, σύμφωνα με δημοσίευμα της Handelsblatt, που αναδεικνύει τις γεωπολιτικές και χρηματοδοτικές μεταβολές που φέρνει αυτή η εξέλιξη στο έργο **Great Sea Interconnector (GSI)**. Το εγχείρημα, ένα από τα πιο φιλόδοξα στην Ευρώπη, φαίνεται να ανακάμπτει μετά από αρκετές καθυστερήσεις, αν και οι προκλήσεις εξακολουθούν να παραμένουν, με την Τουρκία να παραμένει σε ρόλο κλειδί και άλυτα ζητήματα να εκκρεμούν στη Λευκωσία.

Ο Αύγουστος αποτέλεσε κρίσιμο σταθμό για το GSI, καθώς στις 5 του μήνα η Meridiam εξασφάλισε ποσοστό 66% στην εταιρεία, και μιας τριμερούς συμφωνίας μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες. Η κυβέρνηση υπογράμμισε την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού κεφαλαίου ως μια ώθηση στη χρηματοδότηση και κατανομή των επενδυτικών κινδύνων, διατηρώντας τον ΑΔΜΗΕ ως στρατηγικό συνεργάτη στο έργο.

Η Meridiam, ένας από τους πλέον επιδραστικούς ευρωπαϊκούς επενδυτές στο τομέα υποδομών, διαχειρίζεται περίπου 25 δισ. ευρώ, ενώ η Nexans έχει ήδη αναλάβει την κατασκευή του θαλάσσιου τμήματος Κρήτης–Κύπρου, το οποίο περιλαμβάνει 900 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου καλωδίου σε βάθη που φτάνουν τα 3.000 μέτρα.

Η Handelsblatt αναδεικνύει ότι η Meridiam δεν προσφέρει απλώς χρηματοδότηση αλλά και επιπλέον πολιτική στήριξη καθώς δύο μεγάλες γαλλικές εταιρείες εμπλέκονται στην επιτυχία του GSI. Ο επικεφαλής της Meridiam, Thierry Déau, δήλωσε ότι ο Εμανουέλ Μακρόν δείχνει έντονο ενδιαφέρον για το έργο, ενώ η Nexans αναφερόμενη στη συνεργασία, μίλησε για «Team France». Επιπλέον, οι ηγέτες Ελλάδας και Κύπρου συνδέθηκαν απευθείας για να επιταχύνουν την πρόοδο του GSI.

Η πρόκληση του Σεπτεμβρίου

Αναφορικά με τη συνέχεια, αναμένεται ότι μέσα στον Σεπτέμβριο θα δρομολογηθούν οι βυθομετρήσεις για την οριστική χάραξη της διαδρομής. Μόλις η Nexans πάρει την έγκριση, θα προχωρήσει στον έλεγχο των θαλάσσιων περιοχών που απομένουν. Παράλληλα, πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεργαστεί ξανά με την ιταλική NextGeo ή άλλες εταιρείες, με το επόμενο βήμα να είναι η έκδοση των απαραίτητων NAVTEX.

Η ολοκλήρωση των ερευνών αποτελεί βασική προτεραιότητα για τη νέα συνεργασία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans. Ωστόσο, η ταχύτητα επανεκκίνησης του κατασκευαστικού προγράμματος εξαρτάται από τις κινήσεις της Nexans, η οποία αναγγέλλει ότι βρίσκεται σε διαδικασία ανασχεδιασμού του έργου, με τις οικονομικές της εκτιμήσεις για το 2026 να μην προβλέπουν την ολοκλήρωση του GSI μέσα στο τρέχον έτος. Το «σκανάρισμα» του βυθού παραμένει μια τεχνικά απαιτητική διαδικασία.

Η τουρκική διάσταση επανέρχεται

Τον Αύγουστο του 2024, κατά τη διάρκεια των ερευνών νότια της Κάσου, οι τουρκικές ενέργειες προκάλεσαν εντάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μετατρέποντας μια τεχνική δουλειά σε γεωπολιτικό ζήτημα. Παρά τις διπλωματικές επαφές που οδήγησαν στην ολοκλήρωση των ερευνών, το συνολικό πρόγραμμα δεν εξελίχθηκε όπως είχε προγραμματιστεί αρχικά.

Η Τουρκία διατηρεί τις απαιτήσεις της για θαλάσσιες ζώνες, αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία σε περιοχές του σχεδιασμού. Η Handelsblatt σημειώνει πως η γαλλική συμμετοχή προσθέτει μια νέα διάσταση, με ενδεχόμενες επαναλαμβανόμενες εντάσεις να αφορούν πλέον και δύο γαλλικές εταιρείες.

Ωστόσο, η Meridiam δεν «θωρακίζει» το έργο από τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Η προσθήκη της εντείνει την πολιτική σημασία της υπόθεσης. Έτσι, το κεντρικό ερώτημα του Σεπτεμβρίου θα είναι αν οι ερευνητικές αποστολές θα μπορέσουν να προχωρήσουν χωρίς νέες παρεμβολές, ή αν θα απαιτείται και πάλι διπλωματική παρέμβαση για να διαχειριστεί την τουρκική αντίδραση.

Κύπρος, ΕΤΕπ και εκκρεμότητες

Ακόμη και σε περίπτωση επιτυχίας των ερευνών στη θάλασσα, σημαντικό μέτωπο παραμένει η χρηματοδότηση και οι ρυθμιστικές εκκρεμότητες στην Κύπρο. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός χαρακτήρισε την είσοδο της Meridiam «ψήφο εμπιστοσύνης» για το έργο, σημειώνοντας πως η Λευκωσία περιμένει τα αποτελέσματα της ανάλυσης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για να αποφασίσει την πιθανή μετοχική συμμετοχή της. Το εκτιμώμενο κόστος του έργου Κρήτης–Κύπρου ανέρχεται στα 1,9 δισ. ευρώ, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από το Connecting Europe Facility και πιθανές συμπληρωματικές χρηματοδοτήσεις της ΕΤΕπ που αναμένονται μέσα στον Σεπτέμβριο.

Η συμμετοχή της Meridiam ενισχύει τη δυναμική αυτής της εξίσωσης. Παράλληλα, φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις προηγούμενες διεργασίες για διεύρυνση του επενδυτικού σχηματισμού, η οποία περιλάμβανε εταιρείες όπως η TAQA και η Masdar, χωρίς να έχουν προκύψει δεσμευτικές συμφωνίες. Αν η ΕΤΕπ δώσει θετική απάντηση, αυτό μπορεί να διευκολύνει την προσέλκυση νέων διεθνών κεφαλαίων.

Εξίσου σημαντικό είναι και το ρυθμιστικό πλαίσιο. Η ΡΑΕΚ έχει εγκρίνει επενδυτικές δαπάνες 82 εκατ. ευρώ με βάση στοιχεία μέχρι τον Ιούλιο 2025, ενώ επιτρέπει έως 25 εκατ. ευρώ ετήσια έσοδα για την περίοδο 2025–2029, με ανώτατο όριο 125 εκατ. ευρώ. Σε εκκρεμότητα παραμένει η έγκριση της Σύμβασης Παραχώρησης για την εταιρεία GSI, με τον ΑΔΜΗΕ να παραμένει ο επίσημος προωθητής του έργου.

Η Handelsblatt εξετάζει και τις αναστολές μέσα στην κυπριακή αγορά, αναφέροντας τον πρώην υπουργό Γιώργο Παπαναστασίου, ο οποίος αποδίδει τις ανησυχίες σε «τοπικά συμφέροντα» που εκφράζουν αντίσταση στην είσοδο μιας νέας πηγής ενέργειας στην περιορισμένη αγορά της Κύπρου. Η δυνατότητα του καλωδίου να αλλάξει την ηλεκτρική αγορά αποδεικνύεται αμφιλεγόμενη, καθώς ορισμένες ομάδες επιθυμούν τη διατήρηση του ισχύοντος μοντέλου.

Αυτό το επιχείρημα ενισχύεται από την ενεργειακή κατάσταση της Κύπρου, η οποία παραμένει το μοναδικό μη διασυνδεδεμένο κράτος μέλος της ΕΕ, με τη χρήση ΑΠΕ να φτάνει το 27,4% της παραγωγής το 2025 και τη μεγάλη εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα. Η διασύνδεση υπόσχεται ασφάλεια εφοδιασμού και δυνατότητες ηλεκτρικών εισαγωγών και εξαγωγών, αυξάνοντας την ενσωμάτωσή τους.

Το δεύτερο σκέλος και η Ουάσινγκτον

Εwhile to GSI στην Κρήτη και την Κύπρο προσπαθεί να προχωρήσει, το τμήμα που οδηγεί στο Ισραήλ αποκτά το δικό του ρυθμό. Ο ΑΔΜΗΕ έχει υποβάλει επενδυτικό αίτημα στις Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ για τον κοινό επιμερισμό του κόστους. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο παρέχει στους Ρυθμιστές έως έξι μήνες από την παραλαβή του αιτήματος για την απόφαση.

Το τμήμα Κύπρος–Ισραήλ σχεδιάζεται με υποθαλάσσιο μήκος 324 χιλιομέτρων και χωρητικότητα 1.000 MW, χρησιμοποιώντας τεχνολογία HVDC 500 kV και πόντιση σε βάθη έως 2.400 μέτρα. Αν ολοκληρωθεί ο επιμερισμός του κόστους, θα ακολουθήσει η τελική επενδυτική απόφαση, και από εκεί η αναζήτηση χρηματοδότησης και επενδυτών.

Στο νέο περιβάλλον προστίθεται η αμερικανική διάσταση, καθώς το Κογκρέσο ενισχύει την υποστήριξή του για το GSI, με το αμερικανικό ενδιαφέρον να επανέρχεται στην ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου. Οι ΗΠΑ εκφράζουν στήριξη στο έργο ως μέρος της στρατηγικής ενεργειακής συνεργασίας, με το DFC να έχει ενδιαφερθεί για πιθανή συμμετοχή μέσω κεφαλαίων ή δανεισμού.

Δεκατέσσερα χρόνια μετά την πρώτη του σύλληψη ως EuroAsia Interconnector, το project βρίσκει ξανά ευκαιρίες. Ο Αύγουστος έφερε γαλλικές επενδύσεις και πολιτική υποστήριξη, ενώ ο Σεπτέμβριος θα αποδείξει αν η αναθέρμανση θα μετατραπεί σε πραγματική προοπτική. Παρά τις νέες συνεργασίες και τα δισεκατομμύρια διαθέσιμα, το μέλλον του GSI θα εξαρτηθεί από τον βυθό της Ανατολικής Μεσογείου και τα ανοιχτά ζητήματα της Λευκωσίας.

Διαβάστε επίσης