Ευρωπαϊκή Ένωση: Στρατηγική για το 40% καθαρών τεχνολογιών μέχρι το 2030

Η νέα έκθεση από το Clean Energy Technology Observatory του Joint Research Centre αναδεικνύει την προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), αν και παραμένει πρόβλημα η κατασκευή του απαραίτητου εξοπλισμού εντός των ευρωπαϊκών συνόρων. Στο 2024, οι ΑΠΕ κάλυψαν το 47,5% της συνολικής ηλεκτρικής κατανάλωσης στην Ευρώπη και το 25,2% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης. Ωστόσο, την ίδια χρονιά, η αξία της ευρωπαϊκής παραγωγής καθαρών ενεργειακών τεχνολογιών σημείωσε πτώση 5%, φτάνοντας τα 74 δισεκατομμύρια ευρώ.

Κεντρικό συμπέρασμα της έκθεσης «Overall Strategic Analysis of Clean Energy Technology in the European Union – 2025 Status Report» είναι η ανισότητα μεταξύ της γρήγορης ανάπτυξης νέων έργων και της αργής προόδου στη βιομηχανική υποδομή. Με την ΕΕ να διατηρεί ισχυρή θέση σε τομείς όπως η αιολική ενέργεια και οι αντλίες θερμότητας, η βιομηχανία χάνει έδαφος στον τομέα των μπαταριών και στα ανάντη στάδια της φωτοβολταϊκής αλυσίδας, όπου η Κίνα κατέχει ένα σημαντικό προβάδισμα.

Η κατάσταση γίνεται πιο κρίσιμη καθώς ο Net-Zero Industry Act απαιτεί από την ευρωπαϊκή παραγωγή να καλύπτει τουλάχιστον το 40% των ετήσιων εγκαταστάσεων έως το 2030 και το 15% της παγκόσμιας παραγωγής έως το 2040. Η έκθεση καταδεικνύει ότι σε ορισμένους τομείς οι στόχοι έχουν επιτευχθεί, ενώ σε άλλους η απόσταση είναι ακόμα μεγάλη.

Αυξημένη παρουσία ΑΠΕ, αλλά αργός εξηλεκτρισμός

Η ενεργειακή μετάβαση εμφανίζει πρόοδο, με το ποσοστό των ΑΠΕ στην ηλεκτρική κατανάλωση να φτάνει το 47,5% το 2024, από 44,3% το 2023. Στην τελική ενέργεια, η αύξηση ήταν επίσης ορατή, με την εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας να μειώνεται σε 57% ελέω των επιπτώσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Νορβηγία και η Αυστραλία αναδείχθηκαν ως κύριοι προμηθευτές πετρελαίου, φυσικού αερίου και στερεών καυσίμων αντίστοιχα.

Η ΕΕ είδε τις συνολικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου να μειώνονται κατά 1,8% το 2024, με αποτέλεσμα να είναι 35% χαμηλότερες από τα επίπεδα του 1990. Παράλληλα, οι εκπομπές στον τομέα του ηλεκτρισμού μειώθηκαν πιο γρήγορα από άλλους τομείς, αν και το ποσοστό εξηλεκτρισμού παρέμεινε σταθερό στο 23% τα τελευταία χρόνια.

Η χερσαία αιολική ενέργεια επικρατεί

Το 2025, η ανάλυση των κόστους ηλεκτροπαραγωγής επιβεβαιώνει ότι οι τεχνολογίες με χαμηλό μεταβλητό κόστος είναι οι πιο ανταγωνιστικές. Η χερσαία αιολική ενέργεια παραμένει η οικονομικότερη επιλογή, ακολουθούμενη από τις μονάδες φυσικού αερίου, τα φωτοβολταϊκά και τα υπεράκτια αιολικά. Τα δεδομένα για την υδροηλεκτρική ενέργεια ποικίλλουν στα διαφορετικά κράτη μέλη εξαιτίας των υδρολογικών συνθηκών.

Παρά την πτώση της ευρωπαϊκής παραγωγής, το εμπορικό έλλειμμα στις τεχνολογίες μειώθηκε κατά 35%, εξαιτίας και της πτώσης της ζήτησης και των τιμών. Η κατάσταση αυτή συνοδεύθηκε από πτώση των παγκόσμιων εξαγωγών κλάδων που αφορούν καθαρές τεχνολογίες.

Η παραγωγή μπαταριών ιόντων λιθίου αποδείχθηκε μειωμένη κατά 14%, με τη ζήτηση που διαπιστώθηκε να συνδέεται με τις μειώσεις στις εισαγωγές και τις εξαγωγές. Αντίθετα, η παραγωγή αιολικού εξοπλισμού αυξήθηκε κατά 30%, διατηρώντας εμπορικό πλεόνασμα.

Συγκριτικά πλεονεκτήματα και προκλήσεις

Η Ευρώπη βρέθηκε σε διαφορετική κατάσταση όσον αφορά τα φωτοβολταϊκά, αφού η παραγωγή υποχώρησε σημαντικά λόγω της υπερπροσφοράς από την Κίνα. Η χαμηλή παραγωγή σε βιομηχανίες όπως οι μπαταρίες αφήνει περιθώριο ανησυχίας, ενώ οι δυνατότητες της ΕΕ να καλύψει τις ετήσιες ανάγκες είναι περιορισμένες. Για το 2040, η ΕΕ που θέλει να εκπροσωπεί το 10% της παγκόσμιας παραγωγής, βρίσκεται πολύ πίσω στους ανάντη τομείς.

Η ανάπτυξη της αγοράς και οι εργαζόμενοι

Αν και η απασχόληση στις ΑΠΕ είναι εντυπωσιακή, με περίπου 1,8 εκατομμύρια θέσεις το 2023, οι προοπτικές ανάπτυξης ωθούν σε νέες θέσεις εργασίας μέχρι το 2030. Η ανάγκη για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό παραμένει υψηλή, καθώς περίπου 56% των αναγκών αφορά υψηλής ειδίκευσης εργαζόμενους.

Περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης

Η έκθεση ισχυρίζεται ότι η ευρωπαϊκή παραγωγή έχει χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα σε σχέση με τις αντίστοιχες κινεζικές παραγωγές, ενώ τονίζει και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η Ευρώπη φιλοδοξεί να εφαρμόσει αυστηρότερα κριτήρια στις προμήθειες, αναζητώντας εξοπλισμό με γνώμονα την ποιότητα ηθικών προτύπων και περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Διαβάστε επίσης