ETS: Η Ελλάδα προτείνει στήριξη για βιομηχανία και ναυτιλία

Στη σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ που πραγματοποιήθηκε χθες στο Λουξεμβούργο, η Ελλάδα ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τη θέσπιση ειδικού πυλώνα για τη ναυτιλία, στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Ο Πέτρος Βαρελίδης, γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ, εκπροσώπησε τη χώρα μας και ζήτησε προσαρμογές που θα ελαφρύνουν την επιβάρυνση των επιχειρήσεων, θωρακίζοντας παράλληλα τις εξαγωγές και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των εθνικών οικονομιών.

Ο κ. Βαρελίδης επισήμανε την ανταγωνιστικότητα ως κεντρική έννοια για την Ελλάδα. Η ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα, υπογράμμισε, θα πρέπει να συμβαδίζει με την ενίσχυση της οικονομίας απέναντι σε τρίτες χώρες, διασφαλίζοντας τη διατήρηση της παραγωγικής βάσης με ταυτόχρονη μείωση των εκπομπών.

Η θέση της Αθήνας για τη μεταρρύθμιση του ETS

Η ελληνική κυβέρνηση προωθεί μια μετριοπαθή μείωση του Linear Reduction Factor (LRF), δηλαδή του σταθερού ποσοστού με το οποίο περιορίζονται ετησίως τα δικαιώματα εκπομπών. Υποστηρίζει επίσης τη δυνατότητα χρήσης διεθνών πιστώσεων άνθρακα, τηρώντας αυστηρούς κανόνες διαφάνειας και εξασφαλίζοντας πρόσβαση για όλα τα κράτη-μέλη.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο κ. Βαρελίδης εξέφρασε την ανησυχία του σχετικά με τις πρόσθετες απαιτήσεις της Κομισιόν για τη δωρεάν διάθεση δικαιωμάτων, μιας και θεωρεί ότι αυτές προσθέτουν περιττά βάρη και αυξάνουν τη γραφειοκρατία αντί να απλοποιούν τη διαδικασία.

Αντίθετα, η Ελλάδα υποστηρίζει τη διατήρηση δωρεάν δικαιωμάτων για προϊόντα που υπόκεινται στον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) και επισημαίνει την έλλειψη οριζόντιας προστασίας για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τρίτες χώρες, κάτι που είναι κρίσιμο καθώς οι ευρωπαίοι παραγωγοί πρέπει να ανταγωνίζονται άλλες αγορές χωρίς τις ίδιες απαιτήσεις σχετικά με τον άνθρακα.

Στον τομέα της χρηματοδότησης, η Ελλάδα ζητάει τα διαθέσιμα εργαλεία να προσφέρουν επαρκή και στοχευμένη στήριξη στα κράτη με χαμηλότερα εισοδήματα.

Διαχωρισμένος πυλώνας για τη ναυτιλία

Ο κ. Βαρελίδης τόνισε την σημασία της ναυτιλίας κατά την αναμόρφωση του ETS, επισημαίνοντας τη νησιωτικότητα της Ελλάδας και τη σημασία του ελληνόκτητου στόλου. Η ελληνική θέση προτείνει να αναγνωριστεί ο κλάδος της ναυτιλίας ως ξεχωριστός πυλώνας στο ETS, με κατανομή που θα αντικατοπτρίζει τη συνεισφορά κρατών με ισχυρούς ναυτιλιακούς τομείς. Επιπλέον, προτείνει ότι μέρος των εσόδων του συστήματος θα πρέπει να προορίζεται αποκλειστικά για την ναυτιλία.

Για την απανθρακοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών, ζητείται η δημιουργία ενός παγκόσμιου καθεστώτος, προκειμένου να αποφευχθούν οι περιπλοκές και τα πρόσθετα κόστη συμμόρφωσης που τελικά βαραίνουν τους πολίτες.

Η Ελλάδα παραμένει επιφυλακτική όσον αφορά την ένταξη μικρότερων πλοίων στο ETS, αποδεχόμενη ωστόσο την προτεινόμενη εξαίρεση για τα μικρά νησιά, υπό την προϋπόθεση ότι θα καλύπτει τόσο επιβατηγά όσο και φορτηγά πλοία. Ζητά επίσης προσαρμογές για την προστασία της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών λιμένων.

Διαδικασία της κοινής παρέμβασης των «10»

Οι τρέχουσες θέσεις συνδέονται με την κοινή παρέμβαση που υποβλήθηκε τον Ιούλιο, στην οποία παρέπεμψε ο κ. Βαρελίδης. Η παρέμβαση αυτή υπογράφηκε από Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία, Βουλγαρία, Κύπρο, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Ρουμανία και Σλοβακία, οι οποίες ζητούν μια πιο ευέλικτη αντίληψη του ETS ως εργαλείου ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Οι δέκα χώρες επισημαίνουν την ανάγκη για αργότερη μείωση των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών έως το 2050 και αναθεώρηση δημογραφικών δεικτών για τη δωρεάν κατανομή.

Η ιρλανδική προεδρία της ΕΕ επιδιώκει πολιτική συμφωνία για την πρόταση της Κομισιόν σχετικά με την αναμόρφωση του ETS, δημιουργώντας προϋποθέσεις για διαπραγματεύσεις με το Ευρωκοινοβούλιο και ολοκλήρωση του νέου κανονισμού μέχρι τις αρχές του 2027. Ωστόσο, οι διχογνωμίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν ισχυρές, όπως φάνηκε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης.

Η ομάδα του «ενεργειακού ρεαλισμού», στην οποία περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, επισημαίνει την ανάγκη για περισσότερη ευελιξία στο σύστημα εμπορίας εκπομπών, ενώ οι σκανδιναβικές χώρες, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο προτείνουν την αύξηση της κλιματικής φιλοδοξίας. Οι υποστηρικτές χαλάρωσης των απαιτήσεων εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι οι ταχείς μεταβάσεις στην τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή βιομηχανία, υπό την απουσία προσιτών καθαρών τεχνολογιών.

Οι χώρες που υποστηρίζουν τη χαλάρωση ζητούν χαμηλότερο ετήσιο συντελεστή μείωσης των δικαιωμάτων εκπομπών και χωρίς τις προϋποθέσεις της πρότασης της Κομισιόν. Προβλέπεται ότι ο LRF θα μειωθεί στο 3,7% για το διάστημα 2031–2035 και στο 1,7% για 2036–2040, ενώ η δωρεάν διάθεση δικαιωμάτων θα συνεχιστεί μέχρι το 2040 υπό την προϋπόθεση ότι οι επιχειρήσεις θα αποδεικνύουν τη χρήση των πόρων για επενδύσεις απανθρακοποίησης.

Ενεργειακός ρεαλισμός vs. κλιματική φιλοδοξία

Οι υποστηρικτές ενός ισχυρότερου ETS διατείνονται ότι το σύστημα προσφέρει στη βιομηχανία σταθερό πλαίσιο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση επενδύσεων μείωσης εκπομπών, ενώ η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα ενισχύει την ασφάλεια της Ευρώπης απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι η χαλάρωση υποχρεώσεων στο ETS θα επιφέρει μεγαλύτερα βάρη σε άλλους τομείς, όπως είναι οι μεταφορές και η γεωργία.

Το μπλοκ της «κλιματικής φιλοδοξίας» έχει εκφράσει τις αντιρρήσεις του για τη μείωση του LRF και προτείνει σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων. Ο Γερμανός υπουργός Περιβάλλοντος, Κάρστεν Σνάιντερ, υποστήριξε τη θέση της Κομισιόν, ζητώντας μεγαλύτερο εξηλεκτρισμό και μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των επενδύσεων των επιχειρήσεων που έχουν ήδη προγραμματιστεί σύμφωνα με τις αποφάσεις της ΕΕ.

Διαφορές για πλοία, αερομεταφορές και ETS2

Αντίθετες απόψεις εκφράστηκαν και για άλλες προτάσεις της Επιτροπής, όπως η χρήση αφαιρέσεων άνθρακα, η ένταξη της καύσης απορριμμάτων και η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του ETS στη ναυτιλία και τις αερομεταφορές. Η Μάλτα και η Κύπρος συμφωνούν με την Ελλάδα για την ένταξη μικρότερων πλοίων, ενώ η Φινλανδία και η Εσθονία ανησυχούν για πλοία που χρειάζονται ειδική κατηγορία για πλεύση σε πάγο. Η Τσεχία και η Ρουμανία έχουν προειδοποιήσει ότι η διεύρυνση του πεδίου στις αερομεταφορές μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ευρωπαϊκή αεροπορική κίνηση, μετατοπίζοντας την προς τρίτες χώρες.

Παράλληλα, η Κύπρος, η Πολωνία, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Σλοβακία και η Ρουμανία προτείνουν είτε έναρξη συζητήσεων είτε αναθεώρηση του ETS2, που αφορά τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια. Οι Δανία, Σουηδία, Φινλανδία και Ολλανδία αντιτίθενται σε αυτή την πρόταση, τονίζοντας τη σημασία του ETS2 για τη μείωση των εκπομπών από τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, υποστηρίζοντας το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα.

Διαβάστε ακόμη