Ελλάδα και Ιταλία προχωρούν σε πιέσεις προς την ΕΕ για ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες

Η Ελλάδα και η Ιταλία εντείνουν τις προσπάθειές τους για αύξηση του δημοσιονομικού χώρου που παρέχεται από τις Βρυξέλλες, εξαιτίας της ανόδου των τιμών των καυσίμων και των αυξανόμενων πληθωριστικών πιέσεων, οι οποίες αναγκάζουν τις δύο χώρες να αναθεωρήσουν τους προϋπολογισμούς τους ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους.

Σύμφωνα με πληροφορίες από τους Financial Times, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έστειλαν διακριτές επιστολές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αυτή την εβδομάδα, ζητώντας περισσότερο περιθώριο χρηματοδότησης εντός των δημοσιονομικών πολιτικών της ΕΕ.

Η άνοδος στις τιμές των καυσίμων, η οποία σχετίζεται με τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις στο Ιράν, έχει επιφέρει σημαντικές αυξήσεις στο κόστος των εθνικών επιδοτήσεων, προσθέτοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο πίεση στα δημόσια οικονομικά.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες σχετικά με τα δημοσιονομικά είχαν ήδη τροποποιηθεί τον Ιούνιο, προσφέροντας στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να επενδύσουν έως και 0,6% του ΑΕΠ τους μέχρι το 2028 σε προγράμματα για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Η τροπολογία αυτή εντάσσεται σε ευρύτερη ανάσα δημοσιονομικής ευελιξίας, που επιτρέπει δαπάνες ως 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές και ενεργειακές ανάγκες. Η Ελλάδα και η Ιταλία αξιοποιούν αυτήν την ευκαιρία χωρίς να ενεργοποιούνται οι σχετικές δημοσιονομικές κυρώσεις.

Τα αιτήματα των δύο χωρών

Ωστόσο, οι νέες απαιτήσεις από την Αθήνα και τη Ρώμη αναδεικνύουν μια πιο επιτακτική ανάγκη.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι η ελληνική πλευρά ζητά την εξαίρεση «προσωρινών μέτρων» από τον δείκτη καθαρών δαπανών που χρησιμοποιείται για την εφαρμογή των νέων κανόνων δημοσιονομικής πολιτικής.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι αυτό αφορά ουσιαστικά επιδοτήσεις ή άλλες μορφές στήριξης για τα καύσιμα, καθώς η ενεργειακή κρίση έχει εκτοξεύσει το κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Στην επιστολή του προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Μητσοτάκης ζητά περισσότερη «δημοσιονομική ευελιξία», προτείνοντας τη δυνατότητα αξιοποίησης των επιπλέον φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από την αύξηση των τιμών για την ενίσχυση των προσωρινών μέτρων στήριξης.

Ο στόχος είναι η αξιοποίηση αυτών των πρόσθετων εσόδων για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από την αύξηση του ενεργειακού κόστους, χωρίς οι δαπάνες αυτές να θεωρούνται υπέρβαση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός εκφράζει επίσης την αντίθεσή του στις συστάσεις της Κομισιόν που αναφέρονται σε περιορισμό της ενεργειακής ζήτησης, χαρακτηρίζοντάς τις «μη πολιτικά αποδεκτές».

Αυτή η παρέμβαση έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για την κυβέρνηση, καθώς η οικονομική κατάσταση και η ακρίβεια έχουν αναδειχθεί σε κεντρικά ζητήματα ενόψει των ερχόμενων εθνικών εκλογών.

Επιπλέον, η Ιταλία ζητά από τις Βρυξέλλες να εξετάσουν τον πληθωρισμό κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του ιταλικού προϋπολογισμού με τους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών.

Η Τζόρτζια Μελόνι έστειλε την Πέμπτη επιστολή στη φον ντερ Λάιεν, ζητώντας να συζητηθεί το ζήτημα στην επόμενη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ.

Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός επισημαίνει ότι η χώρα της πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα από τον πληθωρισμό για την απάλυνση των επιπτώσεων των αυξήσεων τιμών στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, χωρίς να παραβιάζει τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ.

Σύμφωνα με την επιστολή της, μέρος αυτών των εσόδων θα πρέπει να διατεθεί για στοχευμένα μέτρα που θα περιορίσουν προσωρινά την αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος της Ιταλίας

Αυτή η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ιταλία δημοσιοποίησε τις νέες προβλέψεις της για τα δημοσιονομικά. Ο υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι εκτιμά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα υποχωρήσει φέτος κάτω από το 3% του ΑΕΠ, ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να φθάσει το 1%, σε σχέση με προηγούμενη πρόβλεψη που έκανε λόγο για 0,6%.

Ωστόσο, το έλλειμμα αναμένεται να αυξηθεί στο 3,4% το 2027, με την Ιταλία να σχεδιάζει την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και να ζητά επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο ίσο με το 0,6% του ΑΕΠ για αμυντικές και ενεργειακές δαπάνες.

Η συνολική αξία αυτού του πρόσθετου περιθωρίου εκτιμάται σε περίπου 29 δισ. ευρώ για τα έτη 2027 και 2028, εφόσον εγκριθεί από το κοινοβούλιο της Ιταλίας.

Κατά τα λοιπά, το ιταλικό έλλειμμα προβλέπεται να περιοριστεί στο 3,2% το 2028 και στο 2,3% το 2029, με την ανάπτυξη αναμενόμενη να παραμείνει κάτω από το 1% ετησίως μεταξύ 2027 και 2029.

Η κατάσταση του δημόσιου χρέους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά στο δημόσιο χρέος. Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, το ιταλικό χρέος αναμένεται να φτάσει το 138,5% του ΑΕΠ το 2027, με την Ιταλία να προβλέπεται να ξεπεράσει την Ελλάδα και να καταστεί η πιο χρεωμένη χώρα της ΕΕ σε αναλογία με το ΑΕΠ.

Ακολούθως, αναμένονται σταδιακές αποκλιμακώσεις.

Η κυβέρνηση Μελόνι έχει ήδη δαπανήσει περίπου 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ φέτος για τη μείωση των ειδικών φόρων στα καύσιμα, ενώ η κρατικά ελεγχόμενη Eni ανακοίνωσε την εφαρμογή προσωρινού πλαφόν στις τιμές των καυσίμων στα πρατήριά της για τουλάχιστον έναν μήνα.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, όπως σημειώνουν οι FT, προειδοποιούν ότι η παροχή περαιτέρω ευελιξίας στους δημοσιονομικούς κανόνες ίσως προκαλέσει ανησυχία στις αγορές. Το θέμα είναι ιδιαιτέρως κρίσιμο για την Ελλάδα και την Ιταλία εξαιτίας του υψηλού δημόσιου χρέους τους και της αναγκαιότητας διασφάλισης της πίστης των επενδυτών, την ώρα που η ενεργειακή κρίση επιφέρει νέες ανάγκες για κρατική στήριξη.

Διαβάστε επίσης

Eurogroup: Μάχη για ευρωπαϊκή λύση και μέτρα στήριξης πριν από τη Σύνοδο Κορυφής

Θα εκτονωθεί η κρίση του ντίζελ; – Η ευάλωτη ΕΕ, τα αποθέματα, οι απειλές των ΗΠΑ και οι τέσσερις τρόποι για πτώση τιμών

Χτύπησαν crude tanker μια ανάσα από τις ακτές του Ομάν

Για περισσότερες ειδήσεις, επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ.