Αντιμέτωπες με προκλήσεις: Η Ελλάδα και η Ευρώπη εν όψει ενός δύσκολου χειμώνα ενέργειας.

Με τις τιμές του brent να έχουν ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι (σημαντική αύξηση 60% σε ετήσια βάση), το φυσικό αέριο να κοστίζει 80 ευρώ/MWh (+150% σε ετήσια βάση) και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στα Χρηματιστήρια Ενέργειας να καταγράφουν εντυπωσιακά ύψη, η Ελλάδα και η υπόλοιπη Ευρώπη προετοιμάζονται για έναν χειμώνα που πιθανότατα θα φέρει πολλές προκλήσεις για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικούς προϋπολογισμούς. Η εντεινόμενη ενεργειακή ακρίβεια εγείρει ανησυχίες για ένα πληθωριστικό σπιράλ, καθώς οι ανησυχίες μετατοπίζονται από τις τιμές του ντίζελ και της βενζίνης (που παραμένουν σταθερά πάνω από 2 ευρώ το λίτρο στην Ελλάδα) στο φυσικό αέριο. Η κατάσταση είναι τεταμένη, με προειδοποιήσεις ότι η υπάρχουσα κρίση τιμών ενδέχεται να εξελιχθεί σε σοβαρές ελλείψεις προμήθειας, ειδικά αν ο τρέχων χειμώνας δεν είναι ήπιος, παρόλο που η ΕΕ προσπαθεί να καθησυχάσει την κατάσταση.

Σημάδια κινδύνου για ελλείψεις φυσικού αερίου

Σημαντική ανησυχία προκαλεί και η ανάλυση του ινστιτούτου IEEFA, που προειδοποιεί ότι η ΕΕ μπορεί να αντιμετωπίσει έλλειμμα φυσικού αερίου έως 14 δισ. κυβικών μέτρων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αυτή η ποσότητα ισοδυναμεί με το 7% της συνολικής ζήτησης της Ένωσης και είναι αρκετή για την κάλυψη 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Παράλληλα, ο Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου της Ευρώπης (ENTSOG) εστίασε σε σημαντικές προκλήσεις για τη χειμερινή προμήθεια στην πρόσφατη έκθεσή του, που δόθηκε σε αρμόδιους αξιωματούχους της Κομισιόν. Ο προβληματισμός επικεντρώνεται στην επάρκεια των διαθέσιμων ποσοτήτων, ιδιαίτερα σε περίπτωση αυστηρών καιρικών συνθηκών, καθώς και στο κόστος τους.

Ο ENTSOG επισημαίνει ότι η Ευρώπη ξεκινά τη χειμερινή περίοδο με αποθήκες γεμάτες κατά 73%, ποσοστό που είναι 10 μονάδες κάτω από πέρυσι και χαμηλότερο από τον μέσο όρο από το 2011. Η υψηλή τιμή του φυσικού αερίου έχει κάνει πιο ελκυστική την πώληση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, μειώνοντας τη διαδικασία αποθήκευσής του για το χειμώνα. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι, στο τέλος της περιόδου, η πληρότητα των αποθηκών μπορεί να πέσει κάτω από το 30%.

Οι χαμηλές ποσότητες αποθέματος καθιστούν την ΕΕ επιρρεπή σε διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά και ευάλωτη σε αύξουσες τιμές, όπως δήλωσε η Άνα Γιάλερ-Μακαρέβιτς, επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA. Αν οι χώρες καταναλώσουν τα αποθέματά τους φέτος, θα χρειαστούν να αναπληρώσουν περισσότερες ποσότητες την επόμενη χρονιά, εδραιώνοντας τον κύκλο των χαμηλών αποθεμάτων και των υψηλών τιμών.

Ο ENTSOG προειδοποιεί ότι, σε περίπτωση αυστηρού χειμώνα, η πληρότητα των αποθηκών μπορεί να φτάσει το 11%, επίπεδο που αναλογεί στα στρατηγικά αποθέματα, τα οποία είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν. Εάν οι χώρες επιθυμούν να διατηρήσουν τη πληρότητα των αποθηκών στο 30% στο τέλος του χειμώνα, ίσως χρειαστεί να μειώσουν τη ζήτηση ή να μην διαθέσουν αυτές τις ποσότητες στους καταναλωτές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να καθησυχάσει τις ανησυχίες περί ελλείψεων, ισχυριζόμενη ότι το σύστημα αερίου είναι αρκετά ευέλικτο. Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν συνέστησε στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να περιορίσουν τη χρήση ρεύματος και αερίου, μια προτροπή που προκάλεσε αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που την θεωρούν σημάδι εφησυχασμού από τις Βρυξέλλες.

Αυξήσεις στις τιμές ρεύματος

Εν τω μεταξύ, οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου επηρεάζουν το κόστος ηλεκτροπαραγωγής, με τις χονδρεμπορικές τιμές να δείχνουν ανοδική τάση όσο πλησιάζει ο χειμώνας και οι ώρες ηλιοφάνειας περιορίζονται. Οι ειδικές συνθήκες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με περιορισμένη διαθεσιμότητα πυρηνικών μονάδων και υδροηλεκτρική παραγωγή σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, έχουν οδηγήσει τις αγορές ενέργειας της περιοχής σε υψηλές τιμές. Αξιοσημείωτο είναι ότι στις 10 Οκτωβρίου, η μέση χονδρεμπορική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα ανήλθε στα 212,18 ευρώ/MWh, με μεγάλες διακυμάνσεις, ενώ η τιμή αυτή είναι η χαμηλότερη στην περιοχή.

Μέτρα για πετρέλαιο και επιδόματα θέρμανσης

Αυτή η κατάσταση πιέζει την κυβέρνηση να εξετάσει μέτρα, καθώς ο Οκτώβριος ξεκινά με αυξανόμενες τιμές στην αγορά ηλεκτρικού ρεύματος. Σε περίπτωση που η αυξητική τάση συνεχιστεί, τα κυμαινόμενα τιμολόγια λιανικής, τα οποία αφορούν περισσότερα από το 50% των νοικοκυριών, θα χρειαστούν παρέμβαση. Το επόμενο διάστημα αναμένονται ανακοινώσεις για την επιδότηση πετρελαίου θέρμανσης και το αυξημένο επίδομα, με σημαντικά κονδύλια από τη κυβέρνηση να προορίζονται για αυτές τις παρεμβάσεις. Ξεχωριστά, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα προσπαθήσει να κερδίσει περισσότερη δημοσιονομική ευελιξία κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της 15-16 Οκτωβρίου.

Προειδοποίηση του Αλέξανδρου Εξάρχου

Τα πρόσφατα γεγονότα επιβεβαιώνουν δηλώσεις όπως αυτές του Αλέξανδρου Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, που προειδοποιούσε από τον Απρίλιο για πιθανές ελλείψεις φυσικού αερίου. Εξακολουθεί να είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επικεφαλής της Κομισιόν, παραδέχτηκε πρόσφατα την ύπαρξη ενεργειακής κρίσης, υπολογίζοντας τις πρόσθετες δαπάνες στην αγορά ορυκτών καυσίμων σε 100 δισεκατομμύρια ευρώ. Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να έχει σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία των επιχειρήσεων και την καθημερινή ζωή των πολιτών.

Διαβάστε επίσης