Σημαντικές αλλαγές στην ενεργειακή ασφάλεια με τη νέα ρήτρα διαφυγής 1 δισ. ευρώ

Η Κομισιόν έδωσε το πράσινο φως για την ένταξη της Ελλάδας στη νέα ρήτρα διαφυγής, η οποία ενεργοποιήθηκε τον Ιούλιο λόγω της ενεργειακής κρίσης, ανοίγοντας το δρόμο για σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας. Αυτές οι επενδύσεις υπόσχονται εξοικονόμηση ενέργειας και χρημάτων για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η προγραμματισμένη παρέμβαση περιλαμβάνει εξοπλισμό για νοικοκυριά, αναβαθμίσεις κτιρίων και έργα στον τομέα των μεταφορών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε στην έγκριση εξαιρέσεων για συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας, επιτρέποντας στη χώρα να υπερβεί το όριο καθαρών πρωτογενών δαπανών μέχρι το 2028. Προς το παρόν, η Ελλάδα είναι η μόνη που αξιοποιεί αυτή τη ρήτρα.

Σημασία της έγκρισης

Το προσχέδιο προϋπολογισμού του υπουργείου Οικονομικών, που θα υποβληθεί στη Βουλή και στις Βρυξέλλες τις επόμενες ημέρες, αποδεικνύει την αδυναμία της χώρας να προγραμματίσει άλλες δαπάνες για 2026 και 2027, καθώς οι διαθέσιμοι πόροι έχουν δεσμευτεί για επιδοτήσεις καυσίμων. Η εγκριτική απόφαση της Κομισιόν ωστόσο προσφέρει στη κυβέρνηση την ευχέρεια να δαπανήσει έως 1 δισ. ευρώ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, ανακτώντας δημοσιονομικό χώρο σε ένα δύσκολο δημοσιονομικό περιβάλλον.

Επιπλέον, η ελληνική κυβέρνηση διεκδικεί πρόσθετη ευελιξία για άμεσες ενισχύσεις στα νοικοκυριά για την θέρμανση του χειμώνα, με τις διαπραγματεύσεις να εκκινούν στη σύνοδο Κορυφής την ερχόμενη Πέμπτη.

Κατανομή των κονδυλίων

Παρά το γεγονός ότι η έγκριση για το 1 δισ. ευρώ δεν είναι «λευκή επιταγή», η Κομισιόν έχει θέσει τις προϋποθέσεις για τη χρήση αυτής της ρήτρας, επιτρέποντας την αξιοποίησή της αποκλειστικά για επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα. Οι δαπάνες θα αφορούν επιδοτήσεις για μπαταρίες αποθήκευσης, αντλίες θερμότητας και αναβαθμίσεις δημόσιων κτιρίων.

Σημειώνεται ότι οι χρηματοδοτήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γενικές επιδοτήσεις στη κατανάλωση ενέργειας, αλλά θα εστιάσουν σε έργα που θα ενισχύσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι δεσμεύσεις των κονδυλίων του 1 δισ. ευρώ θα διαδραματίσουν ρόλο στην αναδιοργάνωση των ενεργειακών υποδομών, χωρίς όμως να αναιρούν τη δημοσιονομική ευθύνη της χώρας.

Αξιοποίηση των πόρων

Σύμφωνα με το σχέδιο, οι επενδύσεις περιλαμβάνουν:

• 200 εκατ. ευρώ για επιδοτήσεις μπαταριών που θα ενσωματωθούν σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
• 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, ωφελώντας 100.000 νοικοκυριά.
• 50 εκατ. ευρώ για έργα στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη με δράσεις που αφορούν κυρίως θερμικές αντλίες και ηλιακά συστήματα.
• 117 εκατ. ευρώ για ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων μέσω του προγράμματος «ΗΛΕΚΤΡΑ».
• 320 εκατ. ευρώ για σιδηροδρομικά έργα και
• 20 εκατ. ευρώ για σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών λεωφορείων.

Η απόφαση της Κομισιόν και η υλοποίηση αυτών των επενδύσεων δεν είναι μόνο μία απάντηση στην ενεργειακή κρίση, αλλά και μια στρατηγική κίνηση για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα, αμβλύνοντας τη Δύναμη που έχουν οι διεθνείς αγορές στην ελληνική οικονομία.