Η ευθύνη για την κάλυψη των κλιματικών ζημιών: Ποιος την αναλαμβάνει;
Ο σχεδιασμός για την προετοιμασία κατά των κλιματικών καταστροφών στην Ευρώπη περνά σε νέα φάση με την πρόταση της Κομισιόν. Το νέο πλαίσιο που παρουσιάστηκε την Τρίτη επισημαίνει την ανάγκη τα κράτη-μέλη να κάνουν συστηματική αξιολόγηση των κινδύνων και να αναπτύξουν στρατηγικές για την αντιμετώπισή τους, καθορίζοντας παράλληλα τις αρμόδιες αρχές.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, το κόστος των κλιματικών καταστροφών στην ΕΕ εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 200 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2025. Φαινόμενα όπως ξηρασίες και πλημμύρες έχουν σοβαρές επιπτώσεις σε τομείς όπως η γεωργία και οι μεταφορές, προκαλώντας οικονομικές αναταράξεις. Ο επίτροπος Wopke Hoekstra προειδοποίησε: «Η μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εξαρτάται από την ικανότητά μας να προβλέπουμε και να προετοιμαζόμαστε για ένα κλίμα που αλλάζει».
Προβληματισμός υπάρχουν σχετικά με την έλλειψη κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου όσον αφορά την ασφάλιση. Οι κυβερνήσεις παραμένουν υπεύθυνες για την υποστήριξη των πληγέντων χωρίς οδηγίες για το πώς θα επιμερίζονται οι ζημιές.
Η πρόταση θα χρειαστεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη, προβλέποντας την πρώτη εθνική αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων μέχρι τον Ιούνιο του 2028, με επαναξιολόγηση κάθε πέντε χρόνια. Μέχρι το 2030, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να έχουν αναπτύξει στρατηγικά σχέδια που θα περιλαμβάνουν μέτρα, χρονοδιάγραμμα και χρηματοδοτικά στοιχεία.
Κάθε χώρα θα πρέπει να ορίσει μια κεντρική αρχή συντονισμού και αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες για τη διαχείριση εκτάκτων καταστάσεων, όπως ακραίοι καύσωνες ή κρίσεις νερού. Οι Βρυξέλλες στοχεύουν στο να διασαφηνίσουν τις ευθύνες που αναλογούν σε κάθε φορέα.
Η πρόταση επικεντρώνεται κυρίως στον τρόπο οργάνωσης των κρατών, χωρίς να επιβάλλει δεσμευτικά αποτελέσματα ή κυρώσεις καθώς δεν υπάρχει ενιαίο μοντέλο παρέμβασης. Κάθε χώρα θα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόσει τα μέτρα ανάλογα με τις δικές της συνθήκες.
Ως βασικό σενάριο για τις αξιολογήσεις τίθεται η υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 2 βαθμούς Κελσίου μέχρι το 2050 και 3 βαθμούς μέχρι το 2100. Ωστόσο, η προσαρμογή δεν υποκαθιστά τη μείωση των εκπομπών, με την αντιπρόεδρο της Επιτροπής, Teresa Ribera, να δηλώνει: «Η πρώτη και αποτελεσματικότερη μέθοδος προσαρμογής είναι να αντιμετωπίσουμε τις βαθύτερες αιτίες».
Σχέδια χωρίς νέο ευρωπαϊκό ταμείο
Οι νέες υποδομές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις αυξανόμενες θερμοκρασίες και τις αναμενόμενες πλημμύρες. Τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν αποθηκευτές νερού και χώρους που διευκολύνουν την απορρόφηση των πλημμυρικών υδάτων, αλλά δεν συνοδεύονται από επιπλέον χρηματοδότηση.
Ενόψει των επερχόμενων δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων, οι αρμόδιοι αναγνωρίζουν τους περιορισμούς των διαθέσιμων πόρων. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δεσμευτεί να διαθέσει 30 δισ. ευρώ έως το 2030, αλλά δεν έχει προγραμματιστεί δημιουργία νέου ταμείου. Παράλληλα, η Επιτροπή εκτιμά ότι απαιτούνται επενδύσεις ύψους 70 δισ. ευρώ ετησίως για την προσαρμογή της οικονομίας στους κλιματικούς κινδύνους.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα της ασφάλισης, καθώς μόνο το 25% των ζημιών από φυσικές καταστροφές καλύπτεται από ασφαλιστικές συμβάσεις, με τα δημόσια ταμεία να λειτουργούν συχνά ως «ασφαλιστής έσχατης ανάγκης». Οι Βρυξέλλες στοχεύουν στην ευρωπαϊκή ασφαλιστική συμμαχία, που περιλαμβάνει ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εταιρείες και δημόσιες αρχές, για την ανάπτυξη βασικών μέτρων έως το τέλος του 2027.
Σε συζήτηση βρίσκονται επίσης ευέλικτα και προσιτά ασφαλιστήρια με ταχύτερες αποζημιώσεις μέσω παραμετρικής ασφάλισης και ενισχυμένες εγγυήσεις για ανακατασκευές. Εξετάζεται επίσης η αντασφάλιση και τα ομόλογα καταστροφών ως πιθανοί τρόποι ενίσχυσης των διαθέσιμων πόρων για αποζημιώσεις.
Το πιο δύσκολο ζητούμενο είναι το ποιο μέρος του κινδύνου θα αναλάβουν οι ασφαλιστικές εταιρείες και ποιο θα βαρύνει τα δημόσια ταμεία. Παρόλο που εξετάζονται πιθανές δημόσιες-ιδιωτικές συμπράξεις, προς το παρόν δεν έχει προταθεί συγκεκριμένος μηχανισμός για τον επιμερισμό των απωλειών.
Οι επιπτώσεις πάντως είναι ευρύτερες από το κόστος των αποζημιώσεων, καθώς μια περιοχή που δεν μπορεί να ασφαλιστεί δυσκολεύεται να προσελκύσει επιχειρήσεις και επενδύσεις. Όπως επισημαίνει ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος: «Ό,τι καθίσταται μη ασφαλίσιμο, καθίσταται αδύνατο να προσελκύσει επενδύσεις».
Διαβάστε ακόμη
