Γεωπολιτικές στρατηγικές Τουρκίας και Ισραήλ: Οι προκλήσεις στη Συρία και η επιρροή του Τραμπ

Η εκτίμηση ότι ο μεγάλος ανταγωνισμός στην περιοχή θα κλιμακωνόταν έπειτα από τον πόλεμο στη Γάζα, καθώς και τις αλλαγές που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, επαληθεύεται με τις τελευταίες εξελίξεις, κυρίως ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ.

Η Άγκυρα, αξιοποιώντας τη στρατηγική της θέση και την ανώτερη αμυντική της ικανότητα, καθώς και τη διπλωματία της ως «επιτήδειου ουδέτερου», υποστηριζόμενη και από τον Πρόεδρο Τραμπ, βλέπει μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να εδραιώσει τις ηγετικές της φιλοδοξίες και να γίνει μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη.

Ωστόσο, το κύριο εμπόδιο στην επιτυχία αυτής της στρατηγικής είναι το Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται σε μία επικίνδυνη κατάσταση με τους Παλαιστίνιους και, ενόψει της στήριξης που έχει από περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία, είναι αποφασισμένο να ρισκάρει τα πάντα για να αποφύγει την περικύκλωσή του από εχθρικές χώρες.

Ο Τ. Ερντογάν έχει αναδείξει το Ισραήλ σε καμβά κριτικής, προσελκύοντας έτσι την προσοχή τόσο των μουσουλμανικών κρατών όσο και της δυτικής κοινής γνώμης, η οποία είναι ευαίσθητη στα ζητήματα της Γάζας και των επιθέσεων του Ισραήλ. Το παλαιστινιακό ζήτημα έχει χρησιμοποιηθεί από τον πρόεδρο της Τουρκίας για να προβάλει την Τουρκία ως υπερασπιστή των Παλαιστινίων και για να ενισχύσει τη θέση της στον μουσουλμανικό κόσμο.

### Κόκκινες γραμμές και στρατηγικός ανταγωνισμός

Η αντιπαράθεση Τουρκίας και Ισραήλ επεκτείνεται περαιτέρω, με δηλώσεις από την τουρκική ηγεσία που προσδιορίζουν στόχους όπως η «απελευθέρωση της Ιερουσαλήμ». Αυτή η ρητορική έχει περάσει προφανώς σε μία επικίνδυνη γραμμή, προσεγγίζοντας ομάδες που προπαγανδίζουν την εξάλειψη του Ισραήλ. Η κατάσταση των τελευταίων χρόνων έχει δημιουργήσει έναν άγριο ανταγωνισμό ανάμεσα στους δύο κυριότερους αμερικανικούς συμμάχους στην περιοχή, που διαθέτουν και τις ισχυρότερες στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Το Ισραήλ παρακολουθεί με δυσφορία την αύξηση της τουρκικής επιρροής στη γειτονική Συρία, ανησυχώντας ότι μια ιρανική περιοχή που στιγματίζεται από απειλές θα αντικατασταθεί από την τουρκική επιρροή. Η κατοχή εδαφών στη βόρεια Συρία από την Τουρκία ήταν ένα προειδοποιητικό σήμα για το Τελ Αβίβ, το οποίο έβλεπε ότι η πτώση του Άσαντ συνοδευόταν από την ανάδειξη ενός πρώην ηγέτη των τζιχαντιστών, που κέρδισε την αποδοχή από τον αραβικό κόσμο, την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ.

Η πιθανότητα αναβάθμισης των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Συρίας μέσω της συνεργασίας με την Άγκυρα επιβεβαιώνει τις ανησυχίες του Ισραήλ.

### Στρατιωτικές επιθέσεις και γεωπολιτικά παιχνίδια

Ο πρόσφατος βομβαρδισμός της βάσης Abu al-Duhur κοντά στα σύνορα με την Τουρκία δεν ήταν τυχαίος. Αν και η Τουρκία έχει στρατιωτική παρουσία στη βόρεια Συρία και συμβάλλει στην ανασυγκρότηση των συριακών δυνάμεων, οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν στόχο να στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα. Υπάρχουν πληροφορίες ότι η βάση αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη αντιαεροπορικών συστημάτων, κάτι που προκαλεί ανησυχία στο Ισραήλ.

Παράλληλα, οι δύο χώρες έχουν έρθει σε αντιπαράθεση και σε άλλες γεωγραφικές ζώνες, όπως το Κέρας της Αφρικής και στον τομέα της ενέργειας, με την Τουρκία να απεργάζεται σχέδια για να ακυρώσει άλλες διαδρόμους ενέργειας που παρακάμπτουν την ίδια.

Αυτή η κατάσταση έχει ενισχυθεί από τις στρατιωτικές δράσεις του Ισραήλ στη Γάζα και τη Δ. Όχθη, που επιδιώκουν να εκθέσουν την ισραηλινή κυβέρνηση διεθνώς και να πλήξουν τις σχέσεις που έχει οικοδομήσει το Ισραήλ με χώρες του αραβικού κόσμου.

### Προσπάθειες για αποκλιμάκωση

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Πρόεδρος Τραμπ προωθεί το σχέδιό του για τη Γάζα και τη στρατηγική της περιοχής, ενώ οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ παραμένουν τεταμένες βγαίνοντας από τις επαφές μεταξύ των μυστικών υπηρεσιών. Μέχρι τώρα, η συνεργασία για την αποφυγή συγκρούσεων στην περιοχή έχει φανεί δύσκολη.

Οι ΗΠΑ προσπαθούν να κρατήσουν ισορροπίες, αποφεύγοντας έναν ανοιχτό πόλεμο μεταξύ δύο συμμάχων τους. Ωστόσο, πολλοί ανησυχούν πως, χωρίς ένα σύστημα αποκλιμάκωσης ή ένα δίκτυο έγκαιρης ενημέρωσης για στρατιωτικές δραστηριότητες, εύκολα μπορεί να προκύψει μια καταστροφική σύγκρουση ανάμεσα σε δύο χώρες με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.