Εκθεση ΕΤΕ: Η κρίσιμη συμβολή της βιομηχανίας στην ελληνική οικονομία και οι προκλήσεις παραγωγικότητας

Αν και η αβεβαιότητα που επικρατεί είναι αυξημένη, οι πωλήσεις στον ελληνικό επιχειρηματικό τομέα συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, ανταγωνιζόμενες τις αντίστοιχες τέτοιες στην Ευρώπη. Το νέο τεύχος της σειράς μελετών «Τάσεις του Επιχειρείν» από τη Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας εξετάζει τη μακροχρόνια ανάπτυξη του ελληνικού επιχειρείν, αποκαλύπτοντας τη λιγότερο προφανή δυναμική της βιομηχανίας, η οποία εξακολουθεί να παράγει και να επενδύει σε επίπεδα ανώτερα των προ κρίσης. Ο στόχος είναι αυτή η πρόοδος να συμβάλει στο να περιοριστεί το παραγωγικό κενό σε σχέση με την Ευρώπη. Ωστόσο, καθώς η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσονται, ο χρόνος περιορίζει τις ευκαιρίες για σύγκλιση.

Οι πωλήσεις του επιχειρηματικού τομέα παρουσίασαν ενθαρρυντική αύξηση κατά 1% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε αποπληθωρισμένους όρους, εντούτοις, με λιγότερη δυναμική από το προηγούμενο εξάμηνο (+2,8%). Παρά τις γεωπολιτικές και πληθωριστικές προκλήσεις, το ελληνικό επιχειρείν διατήρησε μερίδιο 1,1% στην προστιθέμενη αξία της Ευρώπης. Θετικές είναι οι πρώτες ενδείξεις για το τρίτο τρίμηνο, όπου η ανοδική τάση αναμένεται να ενισχυθεί με ρυθμούς 2-3%. Σημαντικά κλάδοι όπως οι κατασκευές (+10%) και το ICT (+8%) οδηγούν την επενδυτική και ψηφιακή αναβάθμιση της οικονομίας υποστηριζόμενοι από ευρωπαϊκούς πόρους.

Η σύγκριση με την Ευρώπη αναδεικνύει τη βιομηχανία ως θεμελιώδη πυλώνα του ελληνικού επιχειρηματικού τομέα και συγκεκριμένα:

• Ανάκαμψη στην παραγωγή και τις επενδύσεις: Η βιομηχανία είναι ο μόνος τομέας που έχει σήμερα παραγωγή και επενδύσεις υψηλότερες κατά 10-15% σε σύγκριση με το 2008. Ακολουθεί τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ανακτώντας το μερίδιο του 1% της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ανά προϊόν.
• Σύγκλιση στην απόδοση του κεφαλαίου: Η λειτουργική απόδοση ενεργητικού (ROA) του τομέα έχει πλέον φτάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (10%), κλείνοντας το κενό 3,5 ποσοστιαίων μονάδων από την προηγούμενη δεκαετία. Στην αύξηση συνέβαλε η παραγωγικότητα εργασίας, η οποία έχει αυξηθεί κατά περίπου 25% την τελευταία δεκαετία.

Η καλή επίδοση της ελληνικής βιομηχανίας πρέπει να αποτελέσει κινητήρια δύναμη για περαιτέρω πρόοδο, διότι υπάρχει ακόμα σημαντική υστέρηση σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Ειδικότερα, η παραγωγικότητα εργασία είναι μόλις στο μισό του ευρωπαϊκού επιπέδου και η υστέρηση παραμένει, καθώς σχεδόν το ήμισυ του κενού δεν αναγνωρίζεται αρκούντως λόγω της δομής ανά κλάδο.

Για την ελληνική βιομηχανία, το επόμενο βήμα περιλαμβάνει τη μετατροπή της βελτιωμένης κερδοφορίας σε επενδύσεις που θα επεκτείνουν και θα αναβαθμίσουν τη βάση παραγωγής. Παρότι οι επενδύσεις ανακάμπτουν, παραμένουν χαμηλότερες από τις ευρωπαϊκές στο 18% της προστιθέμενης αξίας του κλάδου, σε σύγκριση με 23% στην ΕΕ. Η κατεύθυνση των επενδύσεων είναι επίσης κρίσιμη, εστιάζοντας σε τομείς που παρουσιάζουν υστέρηση 40-60% συγκριτικά με την Ευρώπη:

• Αυτοματοποίηση και αξιοποίηση δεδομένων: Ενίσχυση της χρήσης ρομπότ και οργάνωση επιχειρησιακών δεδομένων.
• Κατάρτιση εργαζομένων: Ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων σε μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
• Αποτελεσματικότητα διαδικασιών: Βελτίωση της ενοποίησης συστημάτων επιχειρήσεων.

Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) κρίνεται κομβικός για τη διαδικασία αυτή, καθώς αναμένεται να προσφέρει σημαντική αύξηση στην παραγωγικότητα, εντούτοις υπάρχει και κίνδυνος διεύρυνσης των διαφορών μεταξύ των κρατών. Έτσι, η ελληνική βιομηχανία καλείται να διανύσει την απόσταση που την χωρίζει από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές της.