Διεθνείς τιμές τροφίμων φτάνουν επίπεδα ρεκόρ από το 2022 – Επείγουσα κατάσταση για ρύζι, ψωμί και ζάχαρη

Το κόστος διατροφής εξελίσσεται σε μία από τις πιο επιτακτικές οικονομικές προκλήσεις παγκοσμίως, καθώς οι τιμές κρίσιμων τροφίμων ακολουθούν μάλιστα ανοδική τάση που πλήττει την αγοραστική ικανότητα εκατομμυρίων καταναλωτών. Από το ψωμί και το ρύζι έως τη ζάχαρη και τα μαγειρικά έλαια, οι αυξήσεις αυτές επηρεάζουν τα προϊόντα που είναι θεμελιώδη για την καθημερινή διατροφή, σύμφωνα με το Reuters.

Οι οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα πλήττονται πιο σφοδρά, καθώς δαπανούν ένα σημαντικό ποσοστό του προϋπολογισμού τους για τρόφιμα. Αιτίες αυτής της ακρίβειας περιλαμβάνουν πολεμικές συγκρούσεις, προβλήματα στις διεθνείς προμήθειες, υψηλό κόστος ενέργειας και σφοδρές καιρικές συνθήκες, οι οποίες επηρεάζουν την παραγωγή και τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων, προδιαγράφοντας αύξηση των τιμών.

### Αντιστροφή πληθωρισμού

Είναι χαρακτηριστικό πως η εγκυρότητα των διεθνών δεικτών καταδεικνύει ότι οι αυξήσεις τιμών των τροφίμων επεκτείνονται σε πολλές αγορές. Ο παγκόσμιος δείκτης τιμών τροφίμων τον Σεπτέμβριο ανήλθε στις 136 μονάδες, αριθμός που είναι ο υψηλότερος από τον Νοέμβριο του 2022. Σε 150 χώρες, οι τιμές των τροφίμων εξέδειξαν ταχύτερη αύξηση σε 22% των οικονομιών, σε σχέση με το 14% που παρατηρήθηκε το προηγούμενο τρίμηνο.

Ειδικότερα, το σιτάρι καταγράφει αύξηση άνω του 30% για το 2026, ενώ οι τιμές του ρυζιού στα κύρια ασιατικά εξαγωγικά κέντρα ανέβηκαν κατά 10% έως 13% παρά τα σημαντικά αποθέματα που υπάρχουν. Οι εταιρείες προσαρμόζουν τις συμβάσεις προμήθειας, με αποτέλεσμα τις κλιμακούμενες τιμές στα τελικά προϊόντα.

### Πηγές οικονομικών πιέσεων

Οι πιέσεις εξελίσσονται από τις διαταραχές στις διεθνείς εμπορικές οδούς. Επιθέσεις σε υποδομές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα καθιστούν δύσκολες τις εξαγωγές, υποχρεώνοντας μεγάλους εισαγωγείς να αναζητούν εναλλακτικούς προμηθευτές. Η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα οδηγεί τα εμπορικά πλοία σε μακρύτερες διαδρομές, αυξάνοντας τα κόστη μεταφοράς.

Επιπλέον, η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν επηρεάζει τις τιμές καυσίμων και τη διακίνηση λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν υποχωρήσει από τα υψηλότερα επίπεδα, αλλά παραμένουν υψηλές, επιβαρύνοντας τους αγρότες και τις βιομηχανίες τροφίμων.

### Οι πληγές της ακρίβειας

Οι αρνητικές συνέπειες είναι ήδη αισθητές στην καθημερινή ζωή εκατομμυρίων πολιτών. Στην Ινδονησία, η καθυστέρηση των βροχοπτώσεων έχει προκαλέσει εκτίναξη των τιμών του ρυζιού. Για τον 63χρονο εργαζόμενο στην Τζακάρτα, το κόστος ενός απλού γεύματος ανέρχεται πλέον σε 15.000 ρουπίες, από 7.000 έως 8.000 ρουπίες προηγουμένως, γεγονός που περιορίζει τα γεύματα, δεδομένου του εβδομαδιαίου εισοδήματός του.

Στην Αίγυπτο, η τιμή μιας φραντζόλας ψωμιού χωρίς επιδότηση αυξήθηκε από 4 σε 5 αιγυπτιακές λίρες, δηλαδή 25%. Στην Ινδία, οι ασθενείς μουσώνες επηρεάζουν την παραγωγή ζάχαρης και οι τιμές βασικών προϊόντων όπως κρεμμύδια και όσπρια έχουν σκαρφαλώσει πάνω από 10% τον Σεπτέμβριο. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το μαγειρικό λάδι αυξήθηκε κατά 40%, ενώ στην Ινδονησία σημειώθηκε άνοδος 7% στο φυτικό λάδι.

### Δυσοίωνες προοπτικές

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τη διάρκεια της κρίσης και την προοπτική ενίσχυσης των υφιστάμενων ελλείψεων. Μια περαιτέρω αύξηση της διεθνούς ζήτησης με περιορισμένη παραγωγή ενδέχεται να προκαλέσει νέες αυξήσεις στις τιμές των βασικών αγροτικών προϊόντων. Παράλληλα, κυβερνήσεις μπορεί να υιοθετήσουν περιορισμούς στις εξαγωγές για να προστατεύσουν τις εγχώριες αγορές, γεγονός που πιθανώς θα περιορίσει τις διαθέσιμες ποσότητες στο διεθνές εμπόριο.

Η Μέση Ανατολή, η Βόρεια Αφρική και η Ασία κινδυνεύουν περισσότερο, εφόσον τα τρόφιμα αναλογούν σε σημαντικό μέρος των οικογενειακών προϋπολογισμών. Η συνεχής αύξηση των τιμών ενδέχεται να επιφέρει και κοινωνικές αναταραχές, ιδιαίτερα σε περιοχές με περιορισμένες δυνατότητες στήριξης.

Ο παγκόσμιος επισιτιστικός κίνδυνος πηγάζει από την αλληλεπίδραση γεωπολιτικών κρίσεων, κλιματικής αστάθειας και πληθωρισμού, καθιστώντας όλο και πιο δύσκολη την εξασφάλιση βασικών αγαθών για εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα πάντα με το Reuters.