Νέος γύρος διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό στη Λευκωσία με την Ολγκίν, Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν

Στη Λευκωσία βρίσκεται από χθες το βράδυ η εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία ξεκινά σήμερα έναν νέο γύρο συναντήσεων, με σκοπό να εξετάσει την πιθανότητα επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, που έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο από το 2017.

Η Κολομβιανή διπλωμάτης θα συναντηθεί σήμερα το μεσημέρι με τον Πρόεδρο της Κύπρου, Νίκο Χριστοδουλίδη. Στις προγραμματισμένες συναντήσεις περιλαμβάνεται και η ξεχωριστή συνάντηση με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, την ερχόμενη Δευτέρα, αφού εκείνος είναι αυτή τη στιγμή στην Άγκυρα για τη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών.

Η πιο σημαντική συνάντηση είναι προγραμματισμένη για τις 9 Νοεμβρίου, οπότε η κ. Ολγκίν θα έχει την ευκαιρία να λάβει μέρος σε συνομιλίες με τους δύο ηγέτες, αναζητώντας κοινούς τόπους σε συγκεκριμένα ζητήματα που θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο για τη σύγκληση νέας διευρυμένης διάσκεψης για το Κυπριακό από τον Αντόνιο Γκουτέρες.

Αισιοδοξία στις δηλώσεις, εκκρεμότητες στην πράξη

Η επιστροφή της Ολγκίν έρχεται μετά από τρεις συνεχόμενες συναντήσεις των Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο, κατά τις οποίες ετέθησαν ζητήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και τρόποι επανέναρξης των συνομιλιών. Στην τελευταία τους συνάντηση, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να αποφεύγουν δημόσιες δηλώσεις για συγκεκριμένα θέματα μέχρι να συνεχιστούν οι συζητήσεις με την Ολγκίν παρούσα.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τις συζητήσεις «πολύ καλές και εποικοδομητικές», εξηγώντας ότι ήταν προτιμότερο να μην εκδοθεί κοινό ανακοινωθέν, ώστε να μην διαταραχθεί η προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη. Παρά το θετικό κλίμα που αναφέρεται μετά τις προαναφερθείσες συναντήσεις, δεν έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές συμφωνίες για τα βασικά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν δήλωσε, σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Αλήθεια» στις 26 Οκτωβρίου, ότι είναι αρκετά επιφυλακτική, τονίζοντας ότι οι επαφές των δύο ηγετών δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο για τη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης ή τη μεθοδολογία για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Τόνισε πως οι δύο πλευρές κατανοούν τα συμφέροντά τους και πώς θα μπορούσαν να προκύψουν οι συμβιβασμοί, αλλά δεν έχει διαφανεί η αναγκαία πολιτική βούληση για τη διάθεση των δύσκολων ζητημάτων.

Οδοφράγματα και Αμμόχωστος

Ένα από τα σημαντικά ζητήματα στις επαφές της Ολγκίν θα είναι η δυνατότητα διάνοιξης νέων σημείων διέλευσης ανάμεσα σε ελεύθερες και κατεχόμενες περιοχές. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει υποβάλει εναλλακτικές προτάσεις για τη διευκόλυνση των καθημερινών μετακινήσεων των πολιτών, εστιάζοντας ιδιαίτερα στη διάνοιξη διόδου στις περιοχές Πυροΐου και Αθηένου, καθώς και στη Μία Μηλιά.

Παρά τις επανειλημμένες επαφές και τις παρεμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών, οι διαφωνίες μεταξύ των πλευρών παραμένουν, κυρίως όσον αφορά τον αριθμό, τη θέση και τις λειτουργικές ρυθμίσεις των νέων διελεύσεων. Στο προσκήνιο βρίσκεται και η πρόταση του Κύπριου Προέδρου σχετικά με την επιστροφή της περιοχής των Βαρωσίων υπό διεθνή διοίκηση, καθώς και η λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου με ευρωπαϊκή εποπτεία, προκειμένου να διευκολυνθούν οι εμπορικές συναλλαγές.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει απορρίψει αυτή την πρόταση, αναφέροντας ότι δεν ανταποκρίνεται στα τουρκοκυπριακά συμφέροντα για εφαρμογή ευρωπαϊκού κανονισμού απευθείας εμπορίου. Περιορισμένα αποτελέσματα έχουν καταγραφεί και σε άλλους τομείς συνεργασίας, με τους δύο ηγέτες να συμφωνούν σε πρωτοβουλίες για το περιβάλλον και την ανταλλαγή αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι διαφωνίες για τις διαπραγματεύσεις

Η αποστολή της Ολγκίν, πέρα από τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, σκοπεύει να θέσει τις βάσεις για την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις. Λευκωσία επιθυμεί την επανέναρξη από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, προσανατολισμένη στη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει καταθέσει τέσσερις βασικές προϋποθέσεις για τη διαδικασία, ζητώντας τη διασφάλιση πολιτικής ισότητας, σαφές χρονοδιάγραμμα, διατήρηση των προηγούμενων συγκλίσεων και διαβεβαιώσεις ότι τυχόν νέα αποτυχία δεν θα οδηγεί επιστροφή στο καθεστώς που ισχύει σήμερα. Οι διαφορές στην προσέγγιση των διαπραγματεύσεων είναι ένα από τα ζητήματα που καλείται να λύσει η Ολγκίν, δεδομένου ότι ο Γενικός Γραμματέας θέλει προηγουμένως να διασφαλίσει την κατάλληλη προετοιμασία πριν συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση.

Το χρονικό περιθώριο του Γκουτέρες

Οι επαφές της Ολγκίν έρχονται σε μία κρίσιμη καμπή, καθώς η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου. Ο Γενικός Γραμματέας έχει εκφράσει την επιθυμία του να συγκαλέσει νέα συνάντηση, εάν οι προϋποθέσεις είναι κατάλληλες, χωρίς ωστόσο να καθορίσει συγκεκριμένη ημερομηνία.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν επιδιώκει να διαπιστώσει αν οι δύο ηγέτες μπορούν να φτάσουν σε συγκεκριμένες συμφωνίες που θα διευκολύνουν το επόμενο βήμα. Η συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου αποκτά ειδική σημασία καθώς θα είναι η πρώτη συλλογική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των επαφών της κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην Κύπρο. Αντικείμενο προτεραιότητας για τα Ηνωμένα Έθνη είναι να διαπιστώσουν αν η κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις, ώστε να ανοίξει η προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων πριν την ολοκλήρωση της θητείας του Γκουτέρες.