ΑΑΔΕ: Εισροές χρημάτων από το εξωτερικό και οι επιπτώσεις τους στην εφορία

Εξετάσεις για εισοδήματα στο εξωτερικό

Η ΑΑΔΕ προχωρά σε έλεγχο για αναγνωρίσιμα εισοδήματα που αποκτήθηκαν εκτός Ελλάδας, αλλά δεν έχουν δηλωθεί στις φορολογικές δηλώσεις. Μέχρι τις 30 Οκτωβρίου, οι υπηρεσίες της οφείλουν να συγκρίνουν τουλάχιστον το 50% των πληροφοριών που έχουν παραληφθεί μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος διοικητικής συνεργασίας DAC1 με τις δηλώσεις για το φορολογικό έτος 2021.

Αυτή η προθεσμία είναι μέρος της επίσημης στρατηγικής της ΑΑΔΕ για την επαλήθευση των στοιχείων που παραπέμπονται από το εξωτερικό. Ο στόχος είναι να εντοπιστούν ποσά που έχουν παραληφθεί ή που εμφανίζονται με διαφορετικό τρόπο στις ελληνικές δηλώσεις, προκειμένου να επανεξεταστούν οι περιπτώσεις με αποκλίσεις.

Ειδικά για τους φορολογούμενους, κεντρικής σημασίας είναι αν η διαφορά αφορά σε αδήλωτο εισόδημα ή σε ποσά που μπορούν να δικαιολογηθούν από τα διαθέσιμα στοιχεία. Η ανάλυση των εγγράφων θα βοηθήσει στη διευκρίνιση αν απαιτείται φορολογικός καταλογισμός και έκδοση προστίμου. Η ανευρεθείσα απόκλιση μπορεί να αποτελέσει ερέθισμα για έλεγχο και δεν αποδεικνύει αυτόματα φοροδιαφυγή.

Διασταύρωση στοιχείων για καταθέσεις και δαπάνες

Η αναγνώριση στοιχείων από το εξωτερικό αποτελεί μια από τις πολλές δράσεις της ΑΑΔΕ στο πλαίσιο των ευρύτερων ελέγχων της. Παράλληλα, η φορολογική αρχή συνδυάζει δεδομένα από τράπεζες, εργοδότες, ασφαλιστικούς φορείς και επιχειρήσεις, αναζητώντας διαφορές μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.

Φορολογούμενοι με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα, αλλά με υψηλές πληρωμές μέσω καρτών, χρέη για δάνεια ή υψηλές δαπάνες ζωής, είναι υποψήφιοι για έλεγχο. Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται οι τράπεζες που εκχωρούν κεφάλαια χωρίς εμφανή πηγή προέλευσης ή οι αναφορές αυξήσεων περιουσίας χωρίς δικαιολογητικά.

Στις πληροφορίες που συλλέγονται περιλαμβάνονται μισθοί, συντάξεις, αναδρομικά, πρόσθετες αμοιβές, τόκοι και μερίσματα. Από την πλευρά των πληρωμών, σημαντικές γίνονται οι καταβολές δανείων, ασφάλιστρα, νοσήλια και δίδακτρα. Ειδικές πληροφορίες προέρχονται και από παρόχους τηλεπικοινωνιών και ενέργειας, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις κάθε τομέα.

Η συνολική εικόνα προς έλεγχο είναι καθοριστική. Υψηλές δαπάνες μπορούν να προέρχονται από παλαιότερες αποταμιεύσεις, αλλά αν τα έξοδα ξεπερνούν τα δηλωθέντα εισοδήματα και η προέλευση δεν μπορεί να αποδειχθεί, αυτό ανοίγει το δρόμο για περαιτέρω έλεγχο.

Επιθεώρηση των τραπεζικών λογαριασμών

Κατά τις τραπεζικές εξετάσεις, χρησιμοποιείται το BANCAPP, ένα σύστημα αυτοματοποιημένης αξιολόγησης της αύξησης περιουσίας. Η εφαρμογή αντλεί λεπτομερή χρηματοοικονομικά δεδομένα για φορολογούμενους που υπόκεινται σε έλεγχο, δίνοντας τη δυνατότητα εξέτασης των συναλλαγών και των πηγών χρηματοδότησης.

Σκοπός είναι να διευκρινιστεί η προέλευση κάθε αμφισβητούμενης πίστωσης. Χρήματα από πώληση ακινήτου ή εκταμίευση δανείου απαιτούν να συνδέονται με τα αντίστοιχα αποδεικτικά στοιχεία.

Η κατηγοριοποίηση επηρεάζει και την φορολογική αντιμετώπιση. Σύμφωνα με διευκρινήσεις της ΑΑΔΕ, αν η προέλευση είναι γνωστή, τότε η πιθανή φορολογική υποχρέωση εξετάζεται με βάση τις διατάξεις που ισχύουν και όχι αμέσως ως αύξηση περιουσίας μη αναγνωρίσιμης προέλευσης.

Για την απάντηση σε αίτημα ελέγχου, απαιτούνται συγκεκριμένα ποσά, ημερομηνίες και δικαιολογητικά. Ο βασικός τρόπος απόδειξης για έσοδα από πώληση περιουσιακού στοιχείου είναι το συμβόλαιο και τα στοιχεία πληρωμής, ενώ για δάνειο απαιτείται η σχετική σύμβαση. Όσον αφορά δωρεές ή γονικές παροχές, είναι αναγκαία τα απαραίτητα παραστατικά.

Αν η εξήγηση στηρίζεται σε παλαιότερες αποταμιεύσεις, πρέπει να αποδεικνύεται ότι τα κεφάλαια ήταν διαθέσιμα κατά την κρίσιμη περίοδο. Η γενική αναφορά σε «οικονομίες χρόνων» πρέπει να υποστηρίζεται με στοιχεία εσόδων και χρηματικών κινήσεων.

Για μεταφορές μεταξύ λογαριασμών ή επιστροφές χρημάτων, η διαδρομή των χρημάτων πρέπει να είναι σαφής. Η τεκμηρίωση θα πρέπει να καταδεικνύει τις απαιτήσεις της υπηρεσίας και να διευκολύνει την επαλήθευση των εξηγήσεων.

Προθεσμίες για την υποβολή απαντήσεων

Η προθεσμία για την απάντηση εξαρτάται από το έγγραφο που αποστέλλεται και το στάδιο του ελέγχου. Για αιτήματα πληροφοριών ή στοιχείων, ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει 10 εργάσιμες ημέρες από την κοινοποίηση. Ενδεχόμενη παράταση μπορεί να χορηγηθεί, εφόσον τεκμηριώνεται η ύπαρξη δυσχερειών εκτός της ευθύνης του φορολογούμενου.

Αν ο έλεγχος αποφέρει ευρήματα και κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων με προσωρινό προσδιορισμό φόρου, η προθεσμία υποβολής απόψεων ορίζεται σε 20 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, είναι δυνατό να παρουσιαστούν στοιχεία και επιχειρήματα πριν από την έκδοση οριστικής πράξης.

Πώς υπολογίζεται το φορολογητέο ποσό

Εφόσον διαπιστωθεί απόκρυψη φορολογητέου εισοδήματος, επιβλήθηκαν πρόσθετοι φόροι και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις. Για ανακριβή δήλωση, ο γενικός κανόνας ορίζει πρόστιμο 10%, 25% ή 50% επί της διαφοράς φόρου, ανάλογα με την έκταση της απόκλισης από το δηλωθέν ποσό.

Στην περίπτωση του 50% αφορά πρόστιμο επί της διαφοράς φόρου και δεν ισχύει ως ανώτατο όριο για τις επιβαρύνσεις, δεδομένου ότι μπορούν να προστεθούν και οι νόμιμοι τόκοι.

Εφόσον η οικονομική κατάσταση παραμένει ανεξήγητη, είναι δυνατή η εφαρμογή έμμεσων τεχνικών ελέγχου, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Με αυτές εξετάζονται οι ρευστότητες, η καθαρή περιουσία, οι τραπεζικές καταθέσεις και οι μετρητές δαπανών, με σκοπό να διαπιστωθεί αν υπάρχει εισόδημα που δεν έχει δηλωθεί.