Ετήσια δαπάνη των Ελλήνων σε παντοπωλείο φτάνει τα €26 δισ. – Μεταβολές στο διατροφικό καλάθι

Η οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών και οι αλλαγές στη διατροφική τους συμπεριφορά αναδεικνύονται μέσα από την πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με την ευκαιρία της Ημέρας Διατροφής 2026, που γιορτάζεται στις 16 Οκτωβρίου. Η ανάλυση βασίζεται στα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών που δημοσιεύει η ΕΛΣΤΑΤ, καλύπτοντας την περίοδο 2008-2025.

Η ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου εκτιμάται στα 25,7 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων περίπου 18,1 δισεκατομμύρια ευρώ διατίθενται αποκλειστικά για τρόφιμα. Τα μη αλκοολούχα ποτά απορροφούν 1 δισεκατομμύριο ευρώ, ενώ τα αλκοολούχα ποτά 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Ιδιαίτερη προσοχή λαμβάνει επίσης η δαπάνη για μη τρόφιμα, όπου 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ πηγαίνουν σε είδη οικιακής φροντίδας και 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ σε προσωπική φροντίδα. Αυτά τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν ένα ευρύτερο φάσμα αγορών που κάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, υπερβαίνοντας τις βασικές διατροφικές τους ανάγκες.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η εκτίμηση των 25,7 δισεκατομμυρίων ευρώ αφορά μόνο τις ελληνικές οικογένειες και εξαιρεί τη δαπάνη των περίπου 40 εκατομμυρίων ξένων επισκεπτών, που υπολογίζεται ότι ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν ανήλθε το 2025 σε 9.216 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 5,5% σε σχέση με το 2024. Η δαπάνη για είδη παντοπωλείου διαμορφώθηκε σε 2.433 ευρώ κατά κεφαλήν, με μικρότερη αύξηση 3,9%. Ειδικότερα, η δαπάνη για τρόφιμα αυξήθηκε κατά 4,1%, για μη αλκοολούχα ποτά κατά 3,6% και για αλκοολούχα ποτά κατά 8,1%. Στον τομέα των μη τροφίμων, η δαπάνη για είδη οικιακής φροντίδας κατέγραψε αύξηση 8,7%, ενώ η δαπάνη για προσωπική φροντίδα μειώθηκε κατά 2,9%.

Η αύξηση της δαπάνης για παντοπωλείο το 2025 είναι χαμηλότερη από την αύξηση της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης και των καθαρών αποδοχών σε διάφορες οικογένειες. Τα ποσοστά αυτά καταδεικνύουν τις πιέσεις που δέχεται ο προϋπολογισμός των νοικοκυριών, με τις δαπάνες για στέγαση και ενοίκια να αυξάνονται κατά 8,3% και 14,4% αντίστοιχα.

Η τελευταία δεκαεπταετία έχει φέρει σοβαρές ανατροπές στη δομή των καταναλωτικών δαπανών. Από το 2008 μέχρι το 2020, η ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν μειώθηκε δραστικά από 9.518 ευρώ σε 6.267 ευρώ, ενώ έκτοτε σημειώθηκε ανάκαμψη, φτάνοντας τα 9.216 ευρώ το 2025. Η δαπάνη για τρόφιμα καταγράφει αύξηση κατά 20% σε σχέση με το 2008, ενώ οι δαπάνες για ηλεκτρισμό και ενοίκια έχουν υπερδιπλασιαστεί.

Η ανάλυση αναδεικνύει επίσης τη συμμετοχή των διάφορων δαπανών στον συνολικό οικογενειακό προϋπολογισμό. Ως το 2025, η συμμετοχή των δαπανών για διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά διαμορφώνεται σε 20,4%, μειωμένη από 23,1% που ήταν το 2020. Αντίθετα, η δαπάνη για στέγαση ανέρχεται στο 14,7%, με αύξηση από 11,8% το 2008.

Οι αλλαγές στη διατροφή είναι εξίσου ενδιαφέρουσες, όπως αποδεικνύεται από τις μεταβολές στις αγοραζόμενες ποσότητες. Ειδικότερα, η κατανάλωση ψωμιού έχει μειωθεί, ενώ αυξάνεται η ζήτηση για δημητριακά και ζυμαρικά. Σημαντικές είναι και οι μετατοπίσεις στην κατηγορία των ζωικών πρωτεϊνών, με τη μείωση του βοδινού κρέατος και την αύξηση των πουλερικών.

Τα στοιχεία δείχνουν συνολικά μια μεταβολή στο διατροφικό και καταναλωτικό πρότυπο των ελληνικών νοικοκυριών, με τις αλλαγές να μην είναι ομοιόμορφες αλλά να ανταγωνίζονται τις νέες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Σημαντικό παραμένει ότι, παρά τις ανατιμήσεις, η διατροφή συνεχίζει να αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της συνολικής δαπάνης.

Διαβάστε επίσης:

• Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας: Νέα μέτρα και οι αλλαγές που φέρνουν εργαζόμενοι και κλάδοι
• CEO του TikTok: Ορόσημα και προβλέψεις για την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι το 2029
• Ειδική προσοχή στα ομόλογα ελληνικών τραπεζών από τον SSM

Για περισσότερες ειδήσεις, μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ.