Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα: Ο Guardian εξερευνά τη συνέχεια της πρότασης Μητσοτάκη

Σε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης του στον Guardian, ο Βρετανός σχολιαστής Σάιμον Τζένκινς αναθερμαίνει τη δημόσια συζήτηση σχετικά με την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, με αφορμή την Ταπισερί της Μπαγιέ, την οποία επικαλέστηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο Τζένκινς τονίζει ότι «τα γλυπτά θα πρέπει να επιστραφούν εκεί που ανήκουν», προκαλώντας μια έντονη ανάλυση του πώς διαφορετικά πολιτιστικά αγαθά αντιμετωπίζονται διεθνώς.

Ο αρθρογράφος προχωρά σε μια προκλητική διατύπωση, υποστηρίζοντας ότι η Βρετανία θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι «η κατοχή είναι τα εννέα δέκατα του νόμου» για να δικαιολογήσει την παραμονή της Ταπισερί στη χώρα, αναφέροντας την ιδέα ενός μόνιμου δανεισμού. Ωστόσο, αυτός ο ισχυρισμός, όπως επισημαίνει, αντικατοπτρίζει τον φόβο που κυριαρχεί στο Βρετανικό Μουσείο για το ενδεχόμενο μόνιμης επιστροφής των Γλυπτών αν παραχωρηθούν προσωρινά.

Ο Σάιμον Τζένκινς παραπέμπει και σε πρόσφατη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στον Guardian, όπου ο Έλληνας πρωθυπουργός έκανε μια άμεση σύγκριση μεταξύ της Ταπισερί της Μπαγιέ και των Γλυπτών του Παρθενώνα, τονίζοντας ότι και τα δύο έργα «σχεδιάστηκαν ως ενιαία σύνολα». Αυτή η παρατήρηση ενισχύει την αναγκαία επανένωση των Γλυπτών, όπως προσδιορίζει ο Τζένκινς.

Αξιοσημείωτο είναι το σχόλιο του διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, ο οποίος χαρακτηρίζει τον δανεισμό της Ταπισερί ως μια «αχτίδα πιθανότητας» που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις σχετικά με τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Ο αρθρογράφος καυτηριάζει τις πρακτικές των προηγούμενων διοικήσεων του Βρετανικού Μουσείου, τονίζοντας την προσκόλληση τους στη διατήρηση των συλλογών ως υπόλειμμα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Θυμίζει επίσης την επικίνδυνη σύγκρουση της δεκαετίας του 1980 μεταξύ του τότε διευθυντή του μουσείου, σερ Ντέιβιντ Γουίλσον, και της Μελίνας Μερκούρη, η οποία είχε αγωνιστεί για την επιστροφή των Γλυπτών, απαιτώντας δημόσια: «Θέλω πίσω τα Μάρμαρά μου». Από τότε, οι συζητήσεις συνεχίζουν χωρίς να καταλήγουν σε κάποιο αποτέλεσμα.

Σημαντικό είναι ότι έρευνες δείχνουν ότι οι περισσότεροι Βρετανοί υποστηρίζουν την επιστροφή των Γλυπτών.

Η πρόσφατη εξέλιξη προς τη σωστή κατεύθυνση ήρθε με την έναρξη συνομιλιών ανάμεσα στο Βρετανικό Μουσείο και την Αθήνα το 2022, υπό την προεδρία του Τζορτζ Όσμπορν. Ο Τζένκινς σημειώνει ότι η εστίαση πρέπει να είναι στην επανένωση των Γλυπτών στην Αθήνα, κάτι που θα έχει καλλιτεχνική και εθνική αξία. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις έχουν διακόψει εξαιτίας ζητημάτων κυριότητας, καθώς η ελληνική πλευρά απορρίπτει προτάσεις που θα αναγνώριζαν την ιδιοκτησία του Βρετανικού Μουσείου.

Ο αρθρογράφος αναφέρεται και σε πολιτικά πρόσωπα όπως ο Μπόρις Τζόνσον και ο Ρίσι Σούνακ, σημειώνοντας τις αλλαγές θέσεων τους στο θέμα της επιστροφής των Γλυπτών. Ο Άντι Μπέρναμ, ο οποίος υπήρξε διαρκής υποστηρικτής της επιστροφής, φέρεται να έχει αλλάξει επίσης την άποψή του.

Η επικείμενη έκθεση της ελληνικής γλυπτικής στο μουσείο Liebieghaus της Φρανκφούρτης έχει προκαλέσει νέα ένταση, με το Βρετανικό Μουσείο να σχεδιάζει τον δανεισμό θραυσμάτων του Παρθενώνα, ενώ η ελληνική πλευρά έχει αρνηθεί να ανταλλάξει θραύσματα της δικής της συλλογής.

Η βασική θέση του Τζένκινς παραμένει αναλλοίωτη: η επιστροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα θα πρέπει να είναι μια κοινή επιδίωξη των ιστορικών και αρχαιολόγων. Ο Παρθενώνας και η γλυπτική του συνιστούν ένα από τα πιο κρίσιμα επιτεύγματα του δυτικού πολιτισμού, και η συζήτηση για τα Γλυπτά έχει διαρκέσει πολύ. Η λύση είναι απλή: η διαμάχη πρέπει να τερματιστεί και τα Γλυπτά να επιστρέψουν «εκεί όπου δημιουργήθηκαν».