Ευρώπη υπό την πίεση της ενεργειακής πολυκρίσης: Ποιες οι επιπτώσεις για την Ελλάδα;

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή ενεργειακή «πολυκρίση», καθώς οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού συνεχίζουν να αυξάνονται, αναγκάζοντας πολλές κυβερνήσεις να επαναφέρουν έκτακτα μέτρα και επιδοτήσεις για να αντισταθμίσουν την κρίση.

Η κλιμάκωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, καθώς και οι επιθέσεις σε βασικές θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας, έχουν οδηγήσει την τιμή του Brent κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι. Ταυτόχρονα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη ξεπέρασαν το όριο των 80 ευρώ/MWh, επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τις αρχές του έτους, με αντίκτυπο και στον ηλεκτρισμό. Οι χώρες της Γηραιάς Ηπείρου, εκτός από τις σκανδιναβικές, βρίσκονται σε κατάσταση «κόκκινου» συναγερμού, με τις τιμές ηλεκτρικού ρεύματος να κυμαίνονται από 150 έως 240 ευρώ/Μεγαβατώρα. Από την αρχή του έτους, η τιμή του Brent έχει σημειώσει αύξηση κοντά στο 80%, ενώ το φυσικό αέριο σχεδόν τριπλασίασε την αξία του.

Η κατάσταση δεν αφορά μόνο την αύξηση του άμεσου ενεργειακού κόστους, καθώς το νέο κύμα ανατιμήσεων επηρεάζει επίσης τις τιμές των καυσίμων και το κόστος ηλεκτροπαραγωγής, δημιουργώντας ανησυχίες για πληθωριστική πίεση σε ολόκληρη την οικονομία.

Αυτή η ανησυχία είναι και ο λόγος πίσω από τη νέα αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά 25 μονάδες βάσης, φέρνοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%. Η Τράπεζα προειδοποίησε ότι όσο οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, αυξάνονται οι κίνδυνοι για δευτερογενείς επιπτώσεις στις τιμές και στους μισθούς. Αν και η επίσημη θέση των ευρωπαϊκών αρχών είναι ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για την ενεργειακή ασφάλεια, οι κυβερνήσεις εντούτοις ανησυχούν από την αυξανόμενη πίεση στις τιμές.

Η τιμή του πετρελαίου πλησιάζει τα 110 δολάρια

Οι ανησυχίες επανέρχονται στο προσκήνιο από τη Μέση Ανατολή, καθώς η τιμή του πετρελαίου μπρεντ φτάνει κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι. Η αύξηση της τάξης του 6% της Πέμπτης και τα σχεδόν 13% εβδομαδιαία κέρδη υπογραμμίζουν τους φόβους για παρατεταμένη κρίση στους ενεργειακούς διαδρόμους της περιοχής. Οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι περιορισμένες, με την επανενεργοποίηση των Χούθι να εντείνει τους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα και στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι επιθέσεις επεκτείνονται, επηρεάζοντας πλοία και ενεργειακές υποδομές στη Σαουδική Αραβία.

Οι προβλέψεις δείχνουν ελάχιστη επιστροφή στην κανονικότητα, με την αμερικανική ΕΙΑ να εκτιμά μείωση κατά 400 εκατομμύρια βαρέλια παγκοσμίως, και προβλέπει μέση τιμή Brent στα 91 δολάρια φέτος. Η Goldman Sachs προειδοποιεί για πιθανή αύξηση της τιμής του πετρελαίου στα 120 δολάρια αν κλιμακωθούν οι επιθέσεις, ενώ μια ομαλοποίηση μπορεί να φέρει τιμές γύρω από τα 80 δολάρια.

Η κατάσταση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και οι φόβοι κερδοσκοπίας

Οι ανησυχίες μεγαλώνουν για το φυσικό αέριο, με το TTF να κλείνει στα 82 ευρώ/MWh, με αύξηση άνω του 40% από την αρχή Σεπτεμβρίου. Οι περιορισμένες εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή λόγω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, σε συνδυασμό με αποθέματα κάτω από 67% στην Ευρώπη, θέτουν την κατάσταση σε επικίνδυνη θέση. Οι αποθήκες στη Γερμανία και την Ολλανδία είναι επίσης κοντά σε χαμηλά επίπεδα, και ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος επισημαίνει ότι η αγορά ίσως αποθαρρύνει τις εταιρείες από την αναπλήρωση των αποθεμάτων, προκειμένου να δημιουργηθεί έλλειψη.

Επιπλέον, η ουκρανική επίθεση με drones σε ρωσική εγκατάσταση φυσικού αερίου εντείνει την ανησυχία στην αγορά μέσω της αύξησης του κινδύνου.

Ο χειμώνας θα είναι καθοριστικός, καθώς οι χαμηλότερες θερμοκρασίες θα καταστήσουν αναγκαίο τον ανταγωνισμό της Ευρώπης με την Ασία για φορτία LNG, ενώ οι εναλλακτικές οδοί προμήθειας δεν είναι τόσο εύκολες σε σύγκριση με το πετρέλαιο.

Η μετάδοση των κρίσεων από το αέριο στα τιμολόγια του ηλεκτρισμού

Η ηλεκτρική ενέργεια περιλαμβάνεται επίσης στην ενεργειακή κρίση. Οι μονάδες φυσικού αερίου επηρεάζουν την τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς η αύξηση του TTF επιφέρει ανατιμήσεις στην ηλεκτροπαραγωγή. Σήμερα, οι μέσες τιμές κυμαίνονται γύρω από τα 183 ευρώ/MWh στην Ελλάδα και φτάνουν έως 236 ευρώ στην Ιρλανδία.

Η κατάσταση στην Ελλάδα αναφορικά με τιμές ρεύματος και καυσίμων

Η Ελλάδα πλήττεται όπως και οι υπόλοιπες χώρες, με την αύξηση της χονδρεμπορικής τιμής 19% τους πρώτους 11 ημέρες του Σεπτεμβρίου. Αυτό εγείρει έντονες ανησυχίες για την επιστροφή των επιδοτήσεων στο ρεύμα, ειδικά καθώς οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχουν λιγότερη επίδραση πλέον στο ενεργειακό μείγμα.

Οι τιμές των καυσίμων επίσης αυξάνονται, με την πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης να ξεπερνά τα 2,10 ευρώ το λίτρο, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε μία εβδομάδα και αγγίζοντας το 70% υψηλότερα από την περυσινή περίοδο.

Η αγορά του πετρελαίου θέρμανσης, που αναμένεται να ξεκινήσει τον Οκτώβριο, επίσης προκαλεί ανησυχία, καθώς η τιμή μπορεί να φτάσει πάνω από 1,90 ευρώ το λίτρο.

Τα νέα μέτρα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων

Αντιμέτωπες με την ενεργειακή αναταραχή, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δρομολογούν επιδοτήσεις και μέτρα στήριξης. Για παράδειγμα, η Κροατία ανακοίνωσε πακέτο 260 εκατομμυρίων ευρώ που περιλαμβάνει επιδοτήσεις για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Στην Πορτογαλία, οι φορολογικές παρεμβάσεις για τα καύσιμα παρατείνονται, ενώ η Σλοβενία μειώνει τους ειδικούς φόρους στα καύσιμα ενόψει χειμώνα.

Ακόμα και το Ηνωμένο Βασίλειο προχωρά σε μέτρα στήριξης για τα νοικοκυριά. Η Ευρώπη δεν επιστρέφει στις ίδιες εκτατικές επιδοτήσεις του 2022, αλλά γίνεται σαφές ότι οι κυβερνήσεις αρχίζουν ξανά να οικοδομούν προστατευτικά «μαξιλάρια» ενόψει της χειμερινής περιόδου.

Διαβάστε επίσης