Οι τρεις νέοι φορείς που διαδεχτούν το Ταμείο Ανάκαμψης

Η εξέλιξη του Ταμείου Ανάκαμψης σηματοδοτεί μια νέα φάση για την ενεργειακή μετάβαση, χωρίς να αφήνει κανένα χρηματοδοτικό κενό. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εισέρχεται σε μια περίοδο με διαφορετικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, την αυτοκατανάλωση, καθώς και τις διασυνδέσεις των νησιών, τη αποθήκευση, την ηλεκτροκίνηση και τη μείωση του ενεργειακού κόστους στη βιομηχανία.

Ο νέος σχεδιασμός εστιάζει στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, προσθέτοντας και την ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο μέχρι 1 δισ. ευρώ για ενεργειακές δράσεις στην επόμενη διετία.

Η ανανέωση αυτή έχει μεγάλη σημασία, δεδομένου ότι το ενεργειακό κομμάτι του Ταμείου Ανάκαμψης ανήλθε σε περίπου 3,5 δισ. ευρώ, χρηματοδοτώντας σειρά έργων και προγραμμάτων. Τώρα, το ενδιαφέρον εστιάζεται σε εργαλεία που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε κοινωνικές παραμέτρους της ενεργειακής μετάβασης, στην απανθρακοποίηση των νησιών και στη μείωση του κόστους για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Η προετοιμασία για την καινούργια αυτή περίοδο επιταχύνθηκε το καλοκαίρι, με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις ενεργειακές δράσεις των ταμείων. Παράλληλα, το ΥΠΕΝ εργάστηκε για να ολοκληρωθεί επιτυχώς ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και να εξασφαλιστεί η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων.

Παρεμβάσεις σε κατοικίες, αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά

Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο αναμένεται να γίνει το κεντρικό χρηματοδοτικό εργαλείο για δράσεις που επηρεάζουν άμεσα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1,7 δισ. ευρώ. Στόχος είναι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, η ελάφρυνση από τις ενεργειακές δαπάνες.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το κομμάτι που αφορά τις ανακαινίσεις και τις ενεργειακές παρεμβάσεις στα σπίτια. Στον σχεδιασμό προβλέπονται δράσεις συνολικού ύψους 1,748 δισ. ευρώ, που θα στηρίξουν περίπου 62.000 κατοικίες και την εγκατάσταση τουλάχιστον 200.000 ενεργειακά αποδοτικών συστημάτων.

Πρώτες προτεραιότητες είναι οι αντλίες θερμότητας και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, μαζί με τα φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοπαραγωγής. Η επιδίωξη είναι η κάλυψη ενός μεγαλύτερου ποσοστού της κατανάλωσης από ανανεώσιμες πηγές που παράγονται στο ίδιο το κτίριο.

Επιπλέον, σχεδιάζεται η λειτουργία 13 One-Stop Shops σε κάθε Περιφέρεια, για την προσφορά ενημέρωσης σχετικά με τα προγράμματα και τις διαδικασίες εφαρμογής.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς περίπου 200.000 δικαιούχοι θα μπορούν να αποκτήσουν δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης. Αυτή η ενέργεια αποσκοπεί στη μείωση του αρχικού κόστους που μπορεί να αποθαρρύνει την συμμετοχή στα προγράμματα αναβάθμισης.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, το οποίο θα συγκεντρώνει στοιχεία για τους δικαιούχους και θα διευκολύνει την εφαρμογή των μέτρων σε όσους τα χρειάζονται περισσότερο.

Σχέδιο για δημόσιους φορτιστές

Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου αφορά την ηλεκτροκίνηση, με χρηματοδότηση 135 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη 4.400 δημόσιων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Η έμφαση θα δοθεί σε περιοχές με περιορισμένες υποδομές φόρτισης, ενισχύοντας την ηλεκτροκίνηση πέρα από τις μεγάλες πόλεις.

Υποστήριξη της ενεργειακής μετάβασης στα νησιά

Το δεύτερο μεγάλο χρηματοδοτικό μέτωπο περιλαμβάνει τα νησιά, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών, αρχικά προγραμματισμένο με 1,9 δισ. ευρώ, που με τις αυξήσεις των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 2,3 δισ. ευρώ.

Η κατανομή των πόρων επικεντρώνεται σε ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων, Κυκλάδων και Βορειοανατολικού Αιγαίου, με 1,1 δισ. ευρώ, που θα εξασφαλίσει την υποκατάσταση της ηλεκτροπαραγωγής με πετρέλαιο και θα δημιουργήσει χώρο για ανανεώσιμες πηγές.

Ένα δεύτερο πακέτο 977 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθεί σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, εστιάζοντας στην αυτοκατανάλωση. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι δυνητικοί δικαιούχοι περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα, από κατοικίες και τουριστικά καταστήματα μέχρι δημόσια κτίρια.

Επιπλέον, 200 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλών σκοπών, ενώ άλλο 56 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Έγκριση ποσών από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού

Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού διαγράφει ήδη βήματα προόδου, με συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις που έχουν εγκριθεί, όπως 100 εκατ. ευρώ για εκσυγχρονισμό θέρμανσης και ψύξης θερμοκηπίων με αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά, στοχεύοντας στη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Επίσης, 15 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ενεργειακή αναβάθμιση περίπου 80 δημοτικών κολυμβητηρίων, με την αντικατάσταση παραδοσιακών λεβήτων. Το μεγαλύτερο πακέτο αφορά τη βιομηχανία, με 200 εκατ. ευρώ για επενδύσεις ενεργειακής εξοικονόμησης.

Η ρήτρα διαφυγής και αυτοκατανάλωση

Ένα επιπλέον κεφάλαιο χρηματοδότησης προέρχεται από την ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής, υπολογίζοντας ότι θα προσφέρει 1 δισ. ευρώ σε διετία, με σκοπό την υποστήριξη της αυτοκατανάλωσης, αρχικά για επιχειρήσεις και δήμους.

Η ενίσχυση για εγκατάσταση αποθηκευτικών συστημάτων εξετάζεται, προκειμένου να αυξηθεί η καταναλισκόμενη πράσινη ενέργεια και να μειωθεί η εξάρτηση από το δίκτυο κατά τις ώρες με υψηλές τιμές.

Η προτεραιότητα αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα μετά την δέσμευση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% στην επόμενη τριετία. Η ρήτρα διαφυγής θα παίξει κεντρικό ρόλο στα επόμενα μέτρα του ΥΠΕΝ, που συνδέουν επενδύσεις σε ΑΠΕ και αποθήκευση με άμεσα οικονομικά οφέλη για πολίτες και επιχειρήσεις.

Σε αντίθεση με το προηγούμενο Ταμείο Ανάκαμψης, η νέα γενιά προγραμμάτων εξελίσσει την κατανομή των πόρων, διατηρώντας φυσικά την έμφαση στις υποδομές αλλά και προωθώντας την αυτοκατανάλωση, την αποθήκευση και την αναβάθμιση των κτιρίων.

Για τον λόγο αυτό, η επόμενη φάση της χρηματοδότησης στηρίζει την αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας και την εξάλειψη της σπατάλης, με σκοπό να αποτυπωθεί η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων στα οικονομικά αποτελέσματα.

Διαβάστε επίσης