Η νέα πρόκληση για τις επενδύσεις μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Η Alpha Bank αναλύει στο πρόσφατο δελτίο οικονομικών εξελίξεων την συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) στην ενίσχυση των επενδυτικών ροών και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας στην μετά-ΤΑΑ εποχή.

Σύμφωνα με την τράπεζα, από το 2021, οι χρηματοδοτικοί πόροι του ΤΑΑ υπήρξαν καθοριστικός παράγοντας για την ενίσχυση των επενδύσεων και τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής οικονομίας. Καθώς το πρόγραμμα φτάνει στο τέλος του, η διατήρηση ενός ισχυρού επενδυτικού κλίματος συνιστά μεγάλη πρόκληση για την οικονομία. Η συνεχής επενδυτική δραστηριότητα είναι όχι μόνο αναγκαία για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αλλά και για την περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγικότητας και την αναμόρφωση του αναπτυξιακού μοντέλου της χώρας. Το παρόν Δελτίο εξετάζει την επίδραση του ΤΑΑ στις επενδύσεις και αναλύει τρεις βασικούς παράγοντες που διευκολύνουν την ομαλή μετάβαση στη μετά-ΤΑΑ φάση: πρώτον, η σταδιακή μείωση της επίδρασης του ΤΑΑ, δεύτερον, η αύξηση της ελκυστικότητας της Ελλάδας για επενδύσεις και τρίτον, η παρουσία νέων εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Μετασχηματισμός του επενδυτικού τοπίου

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν ωφεληθεί περισσότερο από το ΤΑΑ, εξασφαλίζοντας πόρους που φτάνουν το 16% του ΑΕΠ (στοιχεία του 2023), ποσοστό το υψηλότερο στην ΕΕ. Μέχρι τα μέσα του 2026, η πορεία εφαρμογής του προγράμματος προχωρά με ικανοποιητικούς ρυθμούς, καθώς έχουν εκπληρωθεί το 53% των στόχων και το 68,5% των διαθέσιμων πόρων έχει ήδη εκταμιευθεί. Η Ελλάδα πρόσφατα υπέβαλε αίτημα εκταμίευσης ύψους 1,6 δισ. ευρώ τον Μάιο. Επίσης, οι πληρωμές προς τους τελικούς δικαιούχους αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% του συνολικού προϋπολογισμού επιχορηγήσεων και πάνω από το 1/3 των δανείων. Οι πόροι του δανειακού μέρους του ΤΑΑ, σε συνδυασμό με τραπεζική χρηματοδότηση και ίδια κεφάλαια, απέφεραν σημαντικές επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου €29 δισ. μέχρι τα τέλη Μαΐου.

Η υλοποίηση του ΤΑΑ قد αποτέλεσε μεγάλο παράγοντα στην αύξηση των επενδύσεων και της οικονομικής δραστηριότητας. Η σχέση μεταξύ των διαθέσιμων πόρων του ΤΑΑ και του μέσου ρυθμού αύξησης των επενδύσεων είναι σαφής. Στην Ελλάδα, οι πραγματικές επενδύσεις αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 10,3% από το 2022 έως το 2025, η δεύτερη μεγαλύτερη επίδοση στην ΕΕ-27, πίσω μόνο από την Κροατία. Και οι δύο χώρες έχουν επίσης αναλογικά τον υψηλότερο όγκο πόρων του ΤΑΑ σε σχέση με το ΑΕΠ. Ως αποτέλεσμα, ο δείκτης επενδύσεων προς ΑΕΠ αναμένεται να φτάσει το 16,9% το 2025, ελαχιστοποιώντας τη διαφορά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Βάσει του χρονοδιαγράμματος, οι χώρες της ΕΕ-27 πρέπει να ολοκληρώσουν όλες τις διαδικασίες του προγράμματος μέχρι 31 Αυγούστου 2026, ενώ οι τελευταίες αιτήσεις πληρωμής θα πρέπει να υποβληθούν μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2026. Οι τελικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένονται έως το τέλος του έτους. Καθώς οι υπόλοιποι πόροι του ΤΑΑ θα ροή στην οικονομία τα επόμενα χρόνια, η θετική συμβολή του προγράμματος στις επενδύσεις αναμένεται να παραμείνει μετά την ολοκλήρωσή του, καθότι οι υποδομές και οι μεταρρυθμίσεις θα συνεχίσουν να έχουν θετικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναμένεται ότι ο ρυθμός αύξησης των επενδύσεων θα παραμείνει θετικός και το 2027, αν και με μειωμένο ρυθμό, ενώ το ακαθάριστο κεφάλαιο πρόκειται να αγγίξει το 18% του ΑΕΠ.

Αύξηση της επενδυτικής έλξης

Η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά τη θέση της στον επενδυτικό χάρτη, κυρίως λόγω της βελτίωσης των μακροοικονομικών συνθηκών. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από το 2023, η επίτευξη υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι θετικές δημοσιονομικές επιδόσεις, η πολιτική σταθερότητα και η αναβάθμιση του τραπεζικού τομέα συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για τις ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτή η βελτίωση αποτυπώνεται στις αυξανόμενες εισροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (Γράφημα 2β) και στη διαφοροποίηση του ακαθάριστου σχηματισμού κεφαλαίου. Ιδιαίτερα, έχει αυξηθεί το ποσοστό επενδύσεων σε τεχνολογικό, μηχανολογικό, και μεταφορικό εξοπλισμό, καθώς και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας, το οποίο συνάδει με την αύξηση της παραγωγικότητας και τη μακροχρόνια ανάπτυξη της οικονομίας. Έτσι, οι προοπτικές των επενδύσεων είναι πλέον λιγότερο εξαρτημένες από βραχυπρόθεσμα χρηματοδοτικά προγράμματα και περισσότερο συσχετισμένες με τις θεμελιώδεις δυνάμεις της ελληνικής οικονομίας.

Γέφυρα χρηματοδότησης για τη μετά-ΤΑΑ περίοδο

Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ 2026-2030) καθώς και η συνέχιση του ΕΣΠΑ 2021-2027, σε συνεργασία με νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, μπορεί να αποτελέσουν τη γέφυρα μετά την ολοκλήρωση του ΤΑΑ, συνεχίζοντας τη ροή των επενδυτικών κεφαλαίων και δίνοντας ώθηση στη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων. Πιο συγκεκριμένα, το ΕΠΑ 2026-2030 διαθέτει 23 δισ. ευρώ που κατανέμονται σε αναπτυξιακούς στόχους, επικεντρωμένα στις υποδομές, την πράσινη μετάβαση, την καινοτομία, την ψηφιακή μετάβαση και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Για να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική, απαιτείται πλήρης αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων του ΕΣΠΑ 2021-2027 και προετοιμασία για το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πλαίσιο. Από το 2028, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 θα αποτελέσει κεντρική πηγή χρηματοδότησης, με εκτιμήσεις άνω των 49 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, εστιάζοντας στην πολιτική συνοχής, την κοινή αγροτική πολιτική, τη μετανάστευση και την κοινωνικά δίκαιη πράσινη μετάβαση. Προγράμματα όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού παρέχουν στοχευμένη χρηματοδότηση για την ενεργειακή αναβάθμιση και βιώσιμες επενδύσεις.

Συμπερασματικά, οι διαθέσιμοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι δημιουργούν ισχυρή βάση χρηματοδότησης για το μεσοπρόθεσμο μέλλον. Η ύπαρξη των θετικών επιδράσεων του ΤΑΑ μετά την ολοκλήρωσή του θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα, τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, την αποτελεσματική αξιοποίηση των νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και την ικανότητα της οικονομίας να προσελκύει ιδιωτικές επενδύσεις.

Διαβάστε επίσης

Κατοικία: Πόσο αυξήθηκαν οι τιμές στα ελληνικά νησιά – «Πρωταθλήτρια» η Κρήτη με +50% στην πενταετία

Διπλή επιστροφή ενοικίου έως 1.600 ευρώ για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς

Γράφετε χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη; Σύντομα όλοι θα μπορούν να το ξέρουν (tweets)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ