Κυπριακό κοίτασμα «Κρόνος»: Συμφωνίες ύψους $1,8 δισ. με την ΕΝΙ για επεξεργασία στην Αίγυπτο
Δεκαπέντε χρόνια μετά την ανακάλυψη του πρώτου κοιτάσματος φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, η Κύπρος είναι πιο κοντά από ποτέ στην εμπορική εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της. Η νέα εξέλιξη σχετίζεται όχι με το κοίτασμα «Αφροδίτη», που ανακαλύφθηκε το 2011, αλλά με τον «Κρόνο», ένα νεότερο και υποσχόμενο κοίτασμα που προγραμματίζεται να προχωρήσει στην παραγωγή νωρίτερα.
Η Κυβέρνηση της Κύπρου ανακοίνωσε την αυριανή τελετή υπογραφής της σύμβασης για την κατασκευή και εγκατάσταση υποδομών του «Κρόνου». Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης θα υποδεχθεί τον Γκουίντο Μπρούσκο, ανώτερο στέλεχος της Eni, μαζί με εκπροσώπους της εταιρείας. Στη συνέχεια θα υπογραφεί η σύμβαση EPCI, που περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την προμήθεια εξοπλισμού, την κατασκευή και την εγκατάσταση υποδομών.
Στην εκδήλωση θα παραβρεθούν ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός και πρέσβεις των χωρών της Ιταλίας και της Αιγύπτου, καθώς και εκπρόσωποι εργοληπτικών εταιρειών.
Αυτή η υπογραφή αποτελεί επιστέγασμα μιας διαδικασίας που έχει περάσει από σημαντικά στάδια. Τον Φεβρουάριο του 2025, Κύπρος, Αίγυπτος, Eni και TotalEnergies υπέγραψαν μια συμφωνία για την αξιοποίηση του κοιτάσματος, ακολουθούμενη από εμπορικές συμφωνίες για τη μεταφορά και την επεξεργασία του αερίου στην Αίγυπτο. Στις 28 Ιουλίου, οι ενεργειακοί όμιλοι έλαβαν την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη του «Κρόνου», έπειτα από την προηγούμενη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης.
### Ο θησαυρός κάτω από τη θάλασσα
Το κοίτασμα «Κρόνος», που ανακαλύφθηκε το 2022 στο Τεμάχιο 6 της κυπριακής ΑΟΖ, βρίσκεται περίπου 185 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κύπρου και σε μεγάλο βάθος. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Υδρογονανθράκων, εκτιμάται ότι περιέχει 3,1 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, ισοδύναμο με 88 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Η εκτίμηση αυτή αναφέρεται στο φυσικό αέριο που υπάρχει στο κοίτασμα, χωρίς να εγγυάται την ποσότητα που μπορεί να ανακτηθεί και να πωληθεί.
Η ανάπτυξη του κοιτάσματος θα περιλαμβάνει τέσσερις υποθαλάσσιες γεωτρήσεις, οι οποίες θα ενωθούν με εξοπλισμό για τη συγκέντρωση και μεταφορά του αερίου. Η διαδικασία απαιτεί την εγκατάσταση ενός πολύπλοκου συστήματος αγωγών και άλλων υποδομών, ικανών να λειτουργούν υπό τις δύσκολες συνθήκες του βυθού.
Όταν η παραγωγή φτάσει σε σταθερό επίπεδο, οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι θα ανέρχεται σε περίπου 500 εκατομμύρια κυβικά πόδια την ημέρα, ισοδύναμο με 2,8 εκατομμύρια τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου ετησίως, με τον στόχο να ξεκινήσει η παραγωγή το 2028.
### Halliburton και McDermott έχουν ήδη πιάσει δουλειά
Εκ των προτέρων, οι εργολάβοι έχουν ήδη ξεκινήσει την προετοιμασία των εργασιών. Στις 8 Σεπτεμβρίου, η McDermott ανέφερε ότι έχει εξασφαλίσει ένα σημαντικό συμβόλαιο από την Eni Cyprus Limited για την ανάπτυξη του «Κρόνου», συμπεριλαμβάνοντας έργα διαχείρισης και υποθαλάσσιες εγκαταστάσεις, με αξία μεταξύ 500 και 750 εκατομμυρίων δολαρίων.
Μία εβδομάδα αργότερα, η Halliburton ανακοίνωσε παρόμοια συμφωνία με την Eni, αναλαμβάνοντας τις γεωτρήσεις, την ολοκλήρωση των φρεάτων και άλλες σχετικές υπηρεσίες.
### Αγωγός προς το αιγυπτιακό κοίτασμα «Zohr»
Οι εταιρείες έχουν αποφασίσει να μην κατασκευάσουν νέο εργοστάσιο υγροποίησης στην Κύπρο. Αντίθετα, το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται μέσω ενός νέου υποθαλάσσιου αγωγού στις εγκαταστάσεις του «Zohr», ενός από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της περιοχής. Η απόσταση από το Zohr είναι περίπου 105 χιλιόμετρα.
Από εκεί, το αέριο θα επεξεργάζεται και θα υγροποιείται πριν από την αποστολή του στις διεθνείς αγορές. Η συνολική εκτίμηση του έργου φτάνει τα 2 δισ. δολάρια με την κατασκευή του αγωγού να απαιτεί έως 18 μήνες. Αυτή η επιλογή δίνει τη δυνατότητα εξοικονόμησης πόρων, αξιοποιώντας ήδη υπάρχουσες υποδομές.
Ωστόσο, υπάρχει και το μειονέκτημα της εξάρτησης από τις αιγυπτιακές υποδομές, που μπορεί να επηρεάσουν τη διαδικασία.
### Η Αίγυπτος δεν προσφέρει δωρεάν τις υποδομές της
Η Αίγυπτος έχει ανακοινώσει ότι οι συμφωνίες για την χρήση των υποδομών περιλαμβάνουν συγκεκριμένους όρους αμοιβής. Ο Υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, δήλωσε ότι οι εξαγωγές θα προορίζονται κυρίως για την Ευρώπη, αλλά θα επιτρέπεται και η διάθεση μέρους του αερίου για εγχώριες ανάγκες στην Αίγυπτο.
### Τι θα εισπράξει η Κύπρος;
Αν και το ερώτημα των χρημάτων που θα εισρεύσουν στην Κύπρο είναι δύσκολο να απαντηθεί, οι ενεργειακές εταιρείες δεν φέρνουν αυτόματα έσοδα στο κράτος. Οι συμφωνίες εκμετάλλευσης βασίζονται σε μηχανισμούς κατανομής και οι πραγματικές εισπράξεις θα εξαρτηθούν από μια σειρά παραγόντων.
Αναμένεται ότι οι κυβερνητικές εισπράξεις θα είναι περιορισμένες αρχικά, καθώς σημαντικό μέρος των εσόδων θα καλύψει το κόστος ανάπτυξης.
### Τι συμβαίνει με τα άλλα κοιτάσματα
Ο «Κρόνος» εξελίσσεται ταχύτερα από την «Αφροδίτη», παρά την προηγούμενη ανακάλυψή της. Η ανάπτυξή της από τη Chevron και τους συνεργάτες της ακόμη περιμένει τελική επενδυτική απόφαση, ενώ οι ανακαλύψεις «Γλαύκος» και «Πήγασος» επίσης βρίσκονται σε διαδικασία αξιολόγησης, με προοπτική αναγνώρισής τους ως εμπορικά αξιοποιήσιμες το 2026.
### Τα εμπόδια μέχρι το 2028
Αν και υπάρχουν θετικά βήματα προς την κατεύθυνση της παραγωγής, πολλά ακόμα πρέπει να γίνουν πριν αρχίσει η παραγωγή. Υπάρχουν γεωτρήσεις και υποδομές που πρέπει να ολοκληρωθούν, ενώ οι τεχνικοί και οι εμπορικοί περιορισμοί που σχετίζονται με τις αιγυπτιακές εγκαταστάσεις παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.
Η τελετή υπογραφής συμβολαίων αναμένεται να είναι ένα κρίσιμο βήμα για την Κυπριακή Δημοκρατία. Μετά από μια δεκα5ετή διαδικασία σχεδιασμών και διαπραγματεύσεων, η πραγματική δοκιμασία μεταφέρεται πλέον σε θαλάσσιες προκλήσεις, όπου όλα θα κριθούν το 2028, σε μια χρονιά που η Κύπρος μπορεί να αρχίσει να πουλά το δικό της φυσικό αέριο.
