ΙΕΛΚΑ: Η μεταστροφή της ελληνικής διατροφής – Μειωμένη κατανάλωση κρέατος και αύξηση έτοιμων γευμάτων

Μια νέα ανασκόπηση του ελληνικού διατροφικού τοπίου αναδεικνύει σημαντικές αλλαγές στις προτιμήσεις των καταναλωτών σε σχέση με 17 χρόνια πριν. Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), οι Έλληνες δείχνουν να μειώνουν την κατανάλωση μοσχαρίσιου κρέατος, ψωμιού, ελαιολάδου και ζάχαρης, σπεύδοντας παράλληλα να υιοθετήσουν περισσότερα πουλερικά, αυγά και γιαούρτι, ενώ τα έτοιμα γεύματα κερδίζουν έδαφος.

Η μελέτη αυτή έχει εκπονηθεί με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής στις 16 Οκτωβρίου και βασίζεται στα πιο πρόσφατα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών που παρέχει η ΕΛΣΤΑΤ, εστιάζοντας στις μεταβολές των καταναλωτικών προτύπων από το 2008 έως το 2025.

Εκτός από τις τροφικές επιλογές, τα αποτελέσματα της έρευνας υπογραμμίζουν επίσης μια ουσιαστική ανακατανομή του οικογενειακού προϋπολογισμού, καθώς οι δαπάνες για στέγαση και ενοίκια αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς από αυτές που αφορούν τα είδη παντοπωλείου.

Ετήσιες Δαπάνες για Είδη Παντοπωλείου «φτάνουν» τα 25,7 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, το συνολικό ποσό που ξοδεύουν οι ελληνικές οικογένειες για είδη παντοπωλείου ανέρχεται σε περίπου 25,7 δισ. ευρώ ετησίως, συνυπολογίζοντας όλες τις πηγές πώλησης.

Από αυτό το σύνολο, περίπου 18,1 δισ. ευρώ διατίθενται για τρόφιμα, 1 δισ. ευρώ για μη αλκοολούχα ποτά και 1,6 δισ. ευρώ για αλκοολούχα ποτά. Επιπλέον, 1,7 δισ. ευρώ αφορούν προϊόντα οικιακής φροντίδας και 2,3 δισ. ευρώ είδη προσωπικής περιποίησης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η εκτίμηση αφορά τις δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών και δεν περιλαμβάνει τις δαπάνες των περίπου 40 εκατομμυρίων ξένων επισκεπτών, οι οποίες υπολογίζονται σε τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ.

Αύξηση Δαπανών αλλά και Ενοικίων

Μέχρι το 2025, η συνολική ετήσια δαπάνη υπολογίζεται στα 9.216 ευρώ ανά άτομο, σημειώνοντας αύξηση 5,5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Η δαπάνη για προϊόντα παντοπωλείου φτάνει τα 2.433 ευρώ ανά άτομο, με αύξηση 3,9%. Ειδικότερα, οι δαπάνες για τρόφιμα αυξάνονται κατά 4,1%, για μη αλκοολούχα ποτά κατά 3,6%, και για αλκοολούχα ποτά κατά 8,1%.

Αύξηση της τάξης του 8,7% σημειώνεται στα προϊόντα οικιακής φροντίδας, ενώ στα είδη προσωπικής φροντίδας παρατηρείται μικρή πτώση 2,9%.

Κατά την ίδια χρονική περίοδο, οι καθαρές αποδοχές αυξάνονται κατά 7,3% για έναν άγαμο εργαζόμενο με μέσες αποδοχές, και 9,4% για ζευγάρι με δύο εργαζόμενους και δύο παιδιά.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στη στέγαση, με αύξηση 8,3% στις δαπάνες και τα ενοίκια να γνωρίζουν άνοδο 14,4%, ενώ η δαπάνη για εστίαση παρουσίασε αύξηση 6,1%.

Μεταβολές στον Οικογενειακό Προϋπολογισμό από το 2008

Η σύγκριση που καλύπτει 17 χρόνια αποτυπώνει τις μεγάλες ανατροπές που προκάλεσαν η οικονομική κρίση, η πανδημία και οι επακόλουθες ανατιμήσεις.

Η συνολική ετήσια δαπάνη ανά άτομο μειώθηκε από 9.518 ευρώ το 2008 σε 6.267 ευρώ το 2020, για να ανακάμψει και να φτάσει τα 9.216 ευρώ το 2025. Παρά την αύξηση, το ποσό παραμένει περίπου 3% χαμηλότερο από τα επίπεδα του 2008, ούτε καν σε ονομαστικούς όρους.

Σημαντικές διαφοροποιήσεις παρατηρούνται ανά κατηγορία. Οι δαπάνες για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά είναι πλέον 20% υψηλότερες από το 2008, με τη δαπάνη για ηλεκτρικό ρεύμα να έχει υπερδιπλασιαστεί και αυτή για ενοίκια να έχει αυξηθεί κατά 36%.

Επιπλέον, το ποσοστό του οικογενειακού προϋπολογισμού που διατίθεται για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά το 2025 διαμορφώνεται στο 20,4%, από 16,4% το 2008. Το αντίστοιχο ποσοστό στην πανδημία το 2020 είχε φτάσει στο 23,1%.

Αντίθετα, η στέγαση καταλαμβάνει πλέον 14,7% του συνολικού προϋπολογισμού, από 11,8% το 2008, με την εστίαση να ανέρχεται στο 10,7%.

Λιγότερο Βοδινό και Ψάρι, Περισσότερα Πουλερικά

Δραματικές είναι οι αλλαγές στον τομέα των ζωικών πρωτεϊνών, όπου καταγράφεται αξιοσημείωτη μετατόπιση. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι αγοραζόμενες ποσότητες βοείου κρέατος έχουν μειωθεί κατά 29,2%, καθώς και των αλλαντικών κατά 35,4%, ψαριών κατά 14,6% και θαλασσινών κατά 37,2%.

Αντίθετα, η κατανάλωση πουλερικών έχει σημειώσει αύξηση 31,9%, φτάνοντας τα 16,9 κιλά κατά άτομο ανά έτος.

Στις βασικές πηγές υδατανθράκων, περιορισμός παρατηρείται στις ποσότητες ψωμιού και αρτοσκευασμάτων κατά 12,3%, εντούτοις οι αγορές δημητριακών αυξάνονται κατά 32,3% και ζυματικών κατά 10,3%.

Υποχώρηση Ελαιολάδου και Τροποποιήσεις στα Γαλακτοκομικά

Εντυπωσιακή είναι η πορεία του ελαιολάδου, το οποίο γνωρίζει δραματική πτώση στις αγοραζόμενες ποσότητες με 34,8% μείωση σε σύγκριση με το 2008 και 40,2% σε σχέση με το 2015. Το ΙΕΛΚΑ τονίζει ότι αυτή η μεταβολή σχετίζεται με τις διακυμάνσεις τιμών και τις μεταβολές στις προτιμήσεις των καταναλωτών, χωρίς να προκύπτει μια ενιαία αιτία.

Στα γαλακτοκομικά, το πλήρες νωπό γάλα καταγράφει μείωση 42,5%, ενώ το γάλα μακράς διαρκείας εμφανίζει πτώση 60%. Αντίθετα, τα γάλατα χαμηλών λιπαρών σημειώνουν αύξηση 38% και το γιαούρτι 31%, με νέες προσθήκες φυτικών υποκατάστατων γάλακτος.

Αξιοσημείωτη είναι και η ανάπτυξη της κατανάλωσης αυγών, η οποία έχει φτάσει στο 66,6% το 2008.

Μείωση Ζάχαρης και Άνοδος Έτοιμων Γευμάτων

Στα φρούτα και λαχανικά, η εικόνα παρουσιάζεται μεικτή, με τις αγορές φρούτων να έχουν υποχωρήσει κατά 8,9%, ενώ τα λαχανικά δείχνουν μικρή σταθερότητα με αύξηση 1%.

Εν τω μεταξύ, οι ποσότητες οσπρίων έχουν αυξηθεί κατά 23,5% και οι ξηροί καρποί κατά 11%, ενώ οι πατάτες σημειώνουν μείωση 24,2%.

Σημαντικές είναι οι αλλαγές σε γλυκά και ζαχαρώδη, με 53,5% μείωση στην αγορά ζάχαρης από το 2008, ενώ το μέλι και οι μαρμελάδες έχουν αυξηθεί κατά 68,9%, οι σοκολάτες κατά 9,3% και τα παγωτά κατά 20,2%.

Επιπλέον, η προτίμηση προς τα έτοιμα γεύματα έχει αναδειχθεί με εντυπωσιακό τρόπο, καθώς οι αγορές αυξάνονται από 0,24 κιλά ανά άτομο το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025, καταδεικνύοντας τη στροφή προς γρήγορες και πρακτικές λύσεις φαγητού.

Καταναλωτικοί Θερμιδικοί Υπολογισμοί

Η ανάλυση περιλαμβάνει και μια εκτίμηση για τις θερμίδες που σχετίζονται με τις αγορές τροφίμων. Με βάση τις θερμίδικές τιμές, οι αγορές αντιστοιχούν σε περίπου 1.915 θερμίδες ημερησίως ανά άτομο το 2025, ενώ το 2015 και το 2008 αυτές ήταν 2.149 και 2.210 αντίστοιχα.

Αυτή η μείωση 13,3% από το 2008 δεν παραπέμπει απαραίτητα σε περιορισμό της θερμιδικής κατανάλωσης από τους Έλληνες, όπως διευκρινίζει το ΙΕΛΚΑ, καθώς τα στοιχεία αφορούν τις αγορές και όχι τη συνολική διατροφή, η οποία περιλαμβάνει και γεύματα εκτός σπιτιού, σπατάλη τροφίμων κ.α.

Η Ελλάδα στο Χάρτη της Παχυσαρκίας

Εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία της Eurostat σχετικά με την παχυσαρκία. Το 2025, το ποσοστό των ενηλίκων στην Ελλάδα που είναι παχύσαρκοι φτάνει το 12,8%, συγκριτικά με 16,3% μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η χώρα μας βρίσκεται στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, μετά την Ιταλία, η οποία έχει ποσοστό 7%, με την Ρουμανία να ακολουθεί στο 12,9%.

Σημειώνεται ωστόσο από το ΙΕΛΚΑ ότι δεν προκύπτει άμεση σύνδεση ανάμεσα στις μεταβολές των καταναλωτικών συνηθειών και στα ποσοστά παχυσαρκίας.

Συνολικά, η έρευνα τεκμηριώνει έναν βασικό μετασχηματισμό στο ελληνικό διατροφικό τοπίο. Το καλάθι των νοικοκυριών αλλάζει καθώς οι επιλογές προσαρμόζονται στις οικονομικές συνθήκες, στις τιμές και στις νέες καθημερινές ανάγκες, με τη διατροφή να παραμένει ένας σημαντικός τομέας, εμβαθύνοντας το ένα πέμπτο των συνολικών δαπανών.

Διαβάστε αναλυτικά

Πετρέλαιο θέρμανσης: Εκκίνηση κάτω από 1,60 ευρώ με πρόσθετη επιδότηση 35 λεπτών

AEGEAN: Η αλλαγή σκυτάλης, οι δύσκολοι χειμώνες και η υπόθεση της Volotea

Ρενιέ ντε Γκρααφ: “Δεν λείπουν τα κτίρια, λείπει η προσιτή στέγη”

Για να ενημερωθείτε για όλες τις εξελίξεις μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ.