Η μετάβαση του “Πληρώνω όσο πετάω”: Από τη Συγγραφή στην Πράξη

Η διαχείριση των απορριμμάτων και οι επιμέρους πρακτικές διαχωρισμού από κάθε επιχείρηση θα καθορίσουν τα μεταβαλλόμενα δημοτικά τέλη στο καινοτόμο μοντέλο «Πληρώνω όσο πετάω». Όπως αναφέρεται από ειδικούς στο συνέδριο της ΕΕΔΣΑ, ο δήμος θα αναγνωρίζει τους μεγαλύτερους παραγωγούς αποβλήτων και θα καταγράφει τις ποσότητες τους, ενώ θα επιβαρύνει περισσότερο τα σύμμεικτα απόβλητα, προσφέροντας χαμηλότερες, ή ακόμη και μηδενικές, χρεώσεις για τα βιοαπόβλητα και τα ανακυκλώσιμα υλικά. Η εφαρμογή του συστήματος απαιτεί αναγνώριση των επιχειρήσεων, ένα αποδοτικό σύστημα συλλογής και ειδικά προσαρμοσμένο τιμολόγιο ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε δήμου.

Αυτή τη στιγμή, οι επιχειρήσεις που ανήκουν στην ίδια κατηγορία και διατηρούν την ίδια επιφάνεια πληρώνουν ίσα δημοτικά τέλη, ακόμα και αν η ποσότητα απορριμμάτων τους ποικίλει αισθητά. Με το «Πληρώνω όσο πετάω», η ποσότητα και η κατηγορία των αποβλήτων εισέρχονται εξίσου στη διαδικασία υπολογισμού του κόστους, με στόχο όσο λιγότερα σύμμεικτα παράγουν οι επιχειρήσεις και όσο καλύτερα τα απορρίμματα διαχωρίζονται, τόσο χαμηλότερη θα είναι η επιβάρυνση.

Η εφαρμογή του νέου συστήματος είναι υποχρεωτική από το 2021 για βιομηχανικές μονάδες και μεγάλα ξενοδοχεία σε δήμους με πάνω από 10.000 κατοίκους, καθώς και για επιχειρήσεις εστίασης σε δήμους άνω των 20.000 κατοίκων, εφόσον υπάρχει μονάδα επεξεργασίας βιοαποβλήτων. Οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να ενσωματώσουν και άλλους μεγάλους παραγωγούς, όπως σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων. Η τελική απόφαση ανήκει στο δημοτικό συμβούλιο.

Πώς καταγράφονται οι επιχειρήσεις

Η καταγραφή και ο αρχικός σχεδιασμός ανήκουν στον δήμο, ο οποίος θα εντοπίζει ποιες επιχειρήσεις παράγουν σημαντικές ποσότητες αποβλήτων και αν χρειαστεί, θα τις προσθέτει στο σύστημα σταδιακά. Αναλύει την τοποθεσία τους, τη διαθέσιμη έκταση για κάδο και τις ποσότητες που παράγονται, καθώς και τη συχνότητα αποκομιδής.

Η παρουσίαση δεν διασαφηνίζει ποιοι υπάλληλοι θα αναλαμβάνουν την επιτόπια καταγραφή ή αν θα υπάρξουν εξωτερικοί συνεργάτες. Ωστόσο, σημειώνεται ότι μετά την ενεργοποίηση του συστήματος, ο δήμος θα συγκροτήσει ειδική ομάδα για την οργάνωση και παρακολούθηση της διαδικασίας.

Η εταιρεία ΕΠΤΑ έχει πραγματοποιήσει οικονομική μελέτη για έναν αστικό δήμο, χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητά του. Η μελέτη αυτή αφορά υβριδικό σύστημα που περιλαμβάνει κάδους, σακούλες και κεντρικούς έξυπνους κάδους, χρεώνοντας τα σύμμεικτα και τα βιοαπόβλητα. Σύμφωνα με την έρευνα, η ενδεικτική χρέωση για την αποκομιδή κάδου σύμμεικτων 240 λίτρων ανέρχεται περίπου στα 8 ευρώ. Είναι σημαντικό να επισημανθεί πως το ποσό αυτό σχετίζεται αποκλειστικά με την συγκεκριμένη μελέτη και δεν αποτελεί γενική οδηγία για τους δήμους.

Επιλογές συλλογής απορριμμάτων

Ο δήμος έχει τρεις βασικές επιλογές για την αποκομιδή απορριμμάτων, ανάλογα με την διαθέσιμη υποδομή και τις ειδικές ανάγκες κάθε επιχείρησης:

• Αποκλειστικός κάδος: Κάθε κάδος ανατίθεται σε μία επιχείρηση και η αποκομιδή πραγματοποιείται σύμφωνα με προγραμματισμένα δρομολόγια. Η χρέωση μπορεί να γίνεται ανά αποκομιδή ή με ζύγιση.
• Σακούλες με ταυτοποίηση: Χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος χώρος για κάδο. Η συγκέντρωση οργανώνεται μέσω καθορισμένων σημείων και ραντεβού και η χρέωση υπολογίζεται ανά σακούλα.
• Κεντρικοί έξυπνοι κάδοι: Η πρόσβαση ελέγχεται και οι χρήστες πρέπει να αυτοαναγνωρίζονται κατά την αποκομιδή. Οι χρεώσεις μπορεί να προγραμματίζονται σύμφωνα με την πληρότητα, με βάση καθορισμένο όγκο.

Πηγές που επικοινώνησαν με το energygame.gr τόνισαν ότι το κύριο ζητούμενο είναι η δίκαιη εφαρμογή του συστήματος με τις λιγότερες δυνατές επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές. Επίσης, επισημαίνουν ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι μόνο η αρχή, με το μεγάλο στοίχημα να παραμένει η κινητοποίηση των νοικοκυριών. «Για να παρακινηθεί ο πολίτης, είναι απαραίτητο να υπάρχουν ουσιαστικά οικονομικά κίνητρα ώστε οι μειώσεις στις απορρίψεις και η διαλογή στην πηγή να αντικατοπτρίζονται στους λογαριασμούς», αναφέρουν.

Τα σύμμεικτα απορρίμματα αναμένεται να επιβαρύνουν πιο βαριά, ενώ τα βιοαπόβλητα ίσως έχουν λιγότερη ή ακόμη και μηδενική χρέωση στην αρχική φάση, ενώ τα ανακυκλώσιμα υλικά θα είτε αφαιρούνται από τη χρέωση ή επιβαρύνονται ελάχιστα. Όμως, οι δήμοι μπορούν να αποφασίσουν να χρεώνουν και τα βιοαπόβλητα αν αυτά προέρχονται από επιχειρήσεις που παράγουν μεγάλες ποσότητες.

Ευρωπαϊκά παραδείγματα

Στο Μόναχο, το σύστημα λειτουργεί με επιτυχία για πάνω από 20 χρόνια, με τις επιχειρήσεις να πληρώνουν ετήσια για τις υπηρεσίες που ανταγωνίζονται μέχρι τις προσωπικές τους ανάγκες. Έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν παρτίδες κάδων για διάφορες κατηγορίες απορριμμάτων, ενώ ο δήμος αξιολογεί τις ανάγκες τους και προσαρμόζει τις υπηρεσίες. Εδώ, η χρέωση για κάδο 240 λίτρων σύμμεικτων αγγίζει περίπου τα 10 ευρώ.

Στην Αμβέρσα, το σύστημα ενσωματώθηκε στις επιχειρήσεις το 2015, ξεκινώντας με προπληρωμένες σακούλες και εκ των υστέρων προχωρώντας σε επιλεγμένα μοντέλα. Η χρέωση αφορά τα σύμμεικτα και τον τομέα PMD, συνυπολογίζοντας τη ζύγιση. Αναφέρθηκε ενδεικτικά ποσό περίπου 7,2 ευρώ, χωρίς αναφορά στην αντίστοιχη μονάδα ή το χρονικό πλαίσιο.

Στην Πάρμα, το υβριδικό σύστημα που εφαρμόζεται από το 2015 συνδυάζει αποκλειστικούς κάδους με αυτοαναγνώριση. Από την αρχική του μορφή με προπληρωμένες σακούλες, έχει εξελιχθεί με την ενσωμάτωση κάδων και σημείων συλλογής. Η χρέωση περιλαμβάνει σταθερό και μεταβαλλόμενο τμήμα, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να παρακολουθούν την αποκομιδή και τις χρεώσεις τους μέσω μιας ψηφιακής εφαρμογής.

Στην Ελλάδα, παράδειγμα αποτελούν οι δήμοι Βάρης, Βούλας και Βουλιαγμένης, όπου το σύστημα θα εφαρμοστεί από το 2025 στα μεγάλα ξενοδοχεία και τις επιχειρήσεις εστίασης. Σε αυτή τη φάση, οι αποκλειστικοί κάδοι θα συμπεριλαμβάνουν ταυτοποίηση και ζύγιση, με χρεώσεις να ισχύουν για τα σύμμεικτα. Το τιμολόγιο θα περιλαμβάνει σταθερές και μεταβλητές χρεώσεις, ενώ οι προσαρμογές θα είναι βασισμένες στις ανάγκες και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Δομή χρέωσης

Το προτεινόμενο τιμολόγιο περιλαμβάνει δύο μέρη. Το σταθερό καλύπτει τις παρούσες δαπάνες και τη βασική υπηρεσία, με επισήμανση ότι παραμένει συνδεδεμένο με τα τετραγωνικά μέτρα και τα δημοτικά τέλη. Το μεταβλητό σκέλος κρίνεται από τις κατηγορίες απορριμμάτων και τη χρήση κατά την υπηρεσία.

Η ανάλυση επιβάλλει ότι το ποσοστό του σταθερού μέρους προκύπτει από τις δαπάνες του δήμου, με αρχική εφαρμογή να διαμορφώνεται στο 60%-70% των τρεχόντων τιμών, χωρίς να είναι δεσμευτικό ή καθολικό. Ο δήμος καθορίζει τη βασική χρέωση για τα σύμμεικτα και διαμορφώνει τις χρεώσεις για άλλα ρεύματα προκειμένου να ενθαρρύνει τη μείωση των σύμμεικτων. Η πολιτική θα υπόκειται σε αξιολόγηση, εάν τα έσοδα υπερακούν τα έξοδα.

Πριν το σύστημα ενεργοποιηθεί, θα προηγηθεί διάλογος, απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, προμήθεια απαιτούμενου εξοπλισμού και ενημέρωση των επιχειρήσεων. Μπορεί να υπάρξει και δοκιμαστική περίοδος με αναστολή χρεώσεων για να εξεταστεί η λειτουργικότητα και να ενσωματωθούν απαραίτητες τροποποιήσεις. Μετά, θα ξεκινήσει η επίσημη τιμολόγηση, με τις διαδικασίες να παρακολουθούνται για συνέπεια και υποστήριξη προς τις επιχειρήσεις.

Διαβάστε επίσης