Ο εμπνευσμένος κανόνας «Gomi wa mochikaeri»: Πώς η Ιαπωνία διατηρεί τους δρόμους καθαρούς χωρίς κάδους.

Στην Ιαπωνία, οι δημόσιοι κάδοι απορριμμάτων είναι σχεδόν ανύπαρκτοι, και παρ’ όλα αυτά η καθαριότητα στους δρόμους είναι σε υποδειγματικά επίπεδα.

Αυτή τη στιγμή, ένας τουρίστας κρατά ένα άδειο μπουκάλι τσαγιού που αγόρασε από αυτόματο πωλητή πριν από σαράντα λεπτά. Έχει περάσει από έναν ναό, δύο εμπορικούς δρόμους και έναν σιδηροδρομικό σταθμό, χωρίς να συναντήσει ούτε έναν δημόσιο κάδο. Το πιο αξιοσημείωτο, ωστόσο, είναι ότι οι δρόμοι είναι εντελώς καθαροί, χωρίς ίχνος σκουπιδιών.

Η απουσία κάδων και η καθαριότητα συνδέονται με μια ιστορία που ξεκινά το 1995, όταν οι δημόσιοι κάδοι άρχισαν να καταργούνται μετά την επίθεση με αέριο σαρίν στο μετρό του Τόκιο, λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια. Η απομάκρυνσή τους από τους σταθμούς παρέμεινε, καθώς οι δημοτικές αρχές διαπίστωσαν πως το κόστος αποκομιδής σκουπιδιών ήταν υψηλό κι ότι οι κάδοι προσελκύουν αδέσποτα ζώα. Στην Ιαπωνία, η δημόσια τάξη είναι θεμελιώδης και ένας γεμάτος κάδος θεωρείται αποτυχία.

Η φιλοσοφία του «gomi wa mochikaeri»

Η απάντηση στην έλλειψη κάδων δεν είναι η εύρεση ενός κοντινού, αλλά η ιδέα του «gomi wa mochikaeri», που σημαίνει «παίρνεις τα σκουπίδια σου μαζί σου». Το άδειο μπουκάλι βρίσκει τη θέση του στο σπίτι, σε έναν ειδικό κάδο, περιμένοντας την επιλεγμένη ημέρα για την αποκομιδή.

Στις γειτονιές της Ιαπωνίας, η πειθαρχία παίζει κρίσιμο ρόλο. Κάθε περιοχή έχει πρόγραμμα συλλογής απορριμμάτων με ακρίβεια: τα οργανικά απορρίμματα συλλέγονται σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, τα πλαστικά και τα μπουκάλια σε άλλες, και τα μεγάλα αντικείμενα με προγραμματισμένο ραντεβού.

Οι σακούλες τοποθετούνται νωρίς το πρωί κάτω από ειδικά δίχτυα. Αν κάποιος αποτύχει να τηρήσει τους κανόνες και αφήσει λάθος αντικείμενο, η σακούλα παραμένει εκεί με σημείωση. Χωρίς φωνές ή πρόστιμα, αυτή η κοινωνική υπενθύμιση είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά κίνητρα για συμμόρφωση.

Η κουλτούρα αυτή δεν επιβάλλεται από εξωτερικούς φορείς, αλλά ενισχύεται από την εκπαίδευση από την παιδική ηλικία. Οι Ιάπωνες μαθητές καθαρίζουν τις τάξεις τους, καθώς δεν υπάρχουν υπεύθυνοι για την καθαριότητα. Το μήνυμα είναι σαφές: δεν υπάρχει «μακριά» για να πετάξει κανείς κάτι, κι έτσι είναι καλύτερο να το διαχειριστεί ο ίδιος.

Οι εξαιρέσεις

Φυσικά, υπάρχουν και εξαιρέσεις. Οι κάδοι στα καταστήματα (konbini) λειτουργούν ως ημι-δημόσιοι, επιτρέποντας την απόθεση προϊόντων που έχουν αγοραστεί εκεί, ενώ οι αυτόματοι πωλητές παρέχουν υποδοχές ανακύκλωσης για τα μπουκάλια.

Ωστόσο, η αύξηση τουριστικών ροών έχει πιέσει το σύστημα. Σε πόλεις όπως το Κιότο και η Νάρα, όπου πρόσφατα παρατηρήθηκαν περιστατικά θανάτωσης ελαφιών λόγω πλαστικών, οι αρχές έχουν αρχίσει να επανεξετάζουν την πολιτική τους, τοποθετώντας ξανά κάδους κοντά σε τουριστικά αξιοθέατα, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προσαρμογής των επισκεπτών στους κανόνες.

Για τους επισκέπτες, η πιο χρήσιμη προμήθεια είναι μια μικρή πλαστική σακούλα για τα προσωπικά τους απορρίμματα. Με την πάροδο των ημερών, η απουσία κάδων δεν φαίνεται πια ταλαιπωρία, αλλά μάλλον αναγνώριση εμπιστοσύνης. Οι δρόμοι της Ιαπωνίας διατηρούν την καθαριότητά τους όχι από συνεχείς καθαρισμούς αλλά επειδή 120 εκατομμύρια άνθρωποι φροντίζουν να μεταφέρουν τα σκουπίδια τους στο σπίτι.

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ