Ευρώπη: Ανησυχία για θανατηφόρες υβριδικές επιθέσεις – Σχέδιο αντίκρουσης από Βρυξέλλες
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο μιας σοβαρής υβριδικής επίθεσης, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει θανάτους σε κάποιο από τα κράτη-μέλη της, με τις τελευταίες ενέργειες που εκτιμάται ότι σχετίζονται με τη Ρωσία να εντείνουν τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο αυτό. Σύμφωνα με πληροφορίες από το Politico, οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών έχουν διεξάγει ανιχνευτικές συζητήσεις πρόσφατα σε «περιορισμένη μορφή», χωρίς τη παρουσία τηλεφώνων ή βοηθών, εξετάζοντας τις πιθανές αντιδράσεις της Ένωσης σε περίπτωση μαζικών απωλειών.
Η δυναμική των συζητήσεων κλιμακώθηκε μετά την ανεύρεση drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον Αύγουστο, ένα περιστατικό που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει ως στρατιωτική επίθεση από ρωσικούς πράκτορες σε ευρωπαϊκό έδαφος. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι οι υβριδικές απειλές στην Ευρώπη γίνονται ολοένα και λιγότερο «υβριδικές», καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές, οι εμπρησμοί και οι παραβιάσεις με drones αυξάνονται.
Στρατηγική για ενδεχόμενες απώλειες
Η ΕΕ έχει εδώ και καιρό συστήματα για να διαχειρίζεται υβριδικές επιθέσεις, αλλά οι πρόσφατες συζητήσεις έχουν αποκτήσει πιο σοβαρό χαρακτήρα, εξετάζοντας τι θα συμβεί εάν μια επίθεση προκαλέσει θανάτους και όχι απλώς υλικές ζημιές. Ανάμεσα στα θέματα που αναλύονται είναι η δημιουργία ομάδων έκτακτης ανάγκης, η εκτίμηση ευρωπαϊκής βοήθειας για την πληγείσα χώρα καθώς και η ανάπτυξη συντονισμένων επικοινωνιών από τους ηγέτες των ευρωπαϊκών θεσμών.
«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για σοβαρές καταστάσεις», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Politico, τονίζοντας ότι το περιστατικό στη Λειψία αποκάλυψε πως τα γεγονότα με πολλαπλές απώλειες δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται απίθανα. Ταυτόχρονα, δεύτερος αξιωματούχος θεώρησε πως, με βάση την κλίμακα της δραστηριότητας που αποδίδεται στη Ρωσία, οι ανθρώπινες απώλειες είναι απλώς θέμα χρόνου. Αυτές οι ανησυχίες σχετίζονται με μια ευρύτερη σειρά περιστατικών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ενώ πρόσφατα, στις 6 Οκτωβρίου, ένα εμπορικό πλοίο βυθίστηκε στη Μαύρη Θάλασσα μετά από επίθεση με drones, με το πλήρωμά του να παραμένει αγνοούμενο.
Η ανάγκη σαφούς στρατηγικής
Μια κρίσιμη πλευρά της υπόθεσης είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στις περιστάσεις μιας επίθεσης. Η επιθυμία της ΕΕ να ενδυναμώσει τον ρόλο της στην αντιμετώπιση σοβαρών υβριδικών επιθέσεων έχει εγείρει ανησυχίες σε ορισμένες πρωτεύουσες, ειδικά για πιθανή υπέρθεση αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται σε περιπτώσεις όπου οι επιθέσεις οδηγούν σε θανάτους πολιτών από κράτη που ανήκουν τόσο στην ΕΕ όσο και στο ΝΑΤΟ. Οι πολιτικές πιέσεις για άμεσες αντιδράσεις θα είναι τεράστιες, απαιτώντας ταυτόχρονα να καθοριστεί αν το περιστατικό θα προσεγγιστεί ως στρατιωτική απειλή ή ως μια ευρωπαϊκή κρίση που χρειάζεται πολιτική και οικονομική αποκατάσταση.
Η Oana Lungescu, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ και νυν συνεργάτης του RUSI, προειδοποίησε ότι η σύγχυση στις αρμοδιότητες μπορεί να καθυστερήσει την αντίδραση σε μια κρίσιμη στιγμή.
Προτάσεις και αναλύσεις
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για ένα «Emergency Security Protocol», έναν νέο μηχανισμό που θα μπορούσε να ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος υποστεί σοβαρή απειλή κάτω από το επίπεδο της συμβατικής ένοπλης επίθεσης. Επιπλέον, η πρόεδρος της Κομισιόν έχει εισηγηθεί τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας», με τις σχετικές προτάσεις να αναμένονται στην επόμενη στρατηγική ασφάλειας της ΕΕ.
Ωστόσο, μερικοί διπλωμάτες εκφράζουν επιφυλάξεις, σημειώνοντας ότι η εγκαθίδρυση νέων μηχανισμών απαιτεί μήνες και ενδέχεται να επηρεάσει τους υφιστάμενους λειτουργικούς μηχανισμούς. Παράδειγμα αναφοράς είναι ο IPCR (Integrated Political Crisis Response), ο οποίος μπορεί να ενεργοποιηθεί για συντονισμένες συναντήσεις της ΕΕ σε συνθήκες σοβαρής κρίσης. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης ένα νέο σύστημα ασφαλών επικοινωνιών για τις υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης, ώστε να διευκολυνθεί η διαχείριση κρίσεων και οι αντιδράσεις σε υβριδικές απειλές.
Η διάκριση ρόλων στην αντιμετώπιση των απειλών
Ένα από τα κεντρικά ζητήματα που ανακύπτουν από τις συζητήσεις είναι η ανάγκη για σαφή διάκριση ρόλων μεταξύ των δύο οργανισμών. Η Lungescu παρατήρησε ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να εστιάσει στην ανταλλαγή πληροφοριών και στη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η ΕΕ θα αναλάβει την πολιτική προστασία και τη διαχείριση των επιπτώσεων μιας επίθεσης.
Επισήμανε, ωστόσο, ότι η Μόσχα δεν κατατάσσει τις πρωτοβουλίες αυτές και ο Βλαντίμιρ Πούτιν «δεν ενδιαφέρεται» για το αν μια απόφαση λαμβάνεται από την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να έχουν σαφή κατανόηση των ρόλων πριν από οποιαδήποτε υβριδική επίθεση οδηγήσει σε κρίσεις με ανθρώπινες απώλειες.
Επίσης, η ΕΕ έχει παραδεχθεί ότι η καταπολέμηση των υβριδικών απειλών πρέπει να συμπληρώνει και όχι να υποκαθιστά το ΝΑΤΟ, το οποίο παραμένει θεμέλιος λίθος της συλλογικής άμυνας για τα μέλη του.
Δείτε επίσης:
