Alpha Bank: Η αύξηση της ενέργειας πιέζει ξανά τον πληθωρισμό – Η ελληνική έκθεση σε κίνδυνο

Η πρόσφατη αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχει επαναφέρει την ενέργεια στο προσκήνιο των πληθωριστικών προκλήσεων, με τον μέσο πληθωρισμό στην Ελλάδα να φτάνει το 4% μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Economic Research της Alpha Bank. Η έντονη εξάρτηση από το πετρέλαιο καθιστά την ελληνική οικονομία ιδιαίτερα ευάλωτη, την ίδια στιγμή που η αύξηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και η προσπάθεια της χώρας να καταστεί καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας ενισχύουν σταδιακά την ενεργειακή της ανθεκτικότητα.

Ανακοίνωση της Alpha Bank:

Η απότομη άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, κυρίως λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στην Μέση Ανατολή, έχει αναδείξει την ενέργεια ως βασικό παράγοντα πίεσης του πληθωρισμού στην Ελλάδα. Η ισχυρή παρουσία του πετρελαίου στην κατανάλωση ενέργειας και του φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αφήνει την ελληνική οικονομία εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών. Αυτές οι πιέσεις αποτυπώνονται ήδη στις ενεργειακές συνιστώσες του πληθωρισμού, ενώ οι δευτερεύουσες επιπτώσεις παραμένουν, προς το παρόν, περιορισμένες. Στην ίδια στιγμή, ο μετασχηματισμός του εγχώριου ηλεκτρικού συστήματος συνεχίζεται, με αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ και βελτίωση της εξαγωγικής θέσης της χώρας στην ηλεκτρική ενέργεια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρόσφατες κυβερνητικές ενέργειες στοχεύουν στην άμεση μείωση των επιπτώσεων του αυξημένου ενεργειακού κόστους την οικονομία και στην ενίσχυση της ενεργειακής αντοχής της χώρας μακροπρόθεσμα.

Ενεργειακές τιμές, πληθωριστικές πιέσεις και κατανάλωση ενέργειας

Η στρατιωτική δράση μεταξύ ΗΠΑ/Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου οδήγησε σε ξαφνική αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου Brent εκτινάχθηκε από περίπου 72 δολάρια/βαρέλι σε πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι μέσα στον Μάρτιο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου ανέβηκε από περίπου 32 ευρώ/μεγαβατώρα σε άνω των 60 ευρώ/μεγαβατώρα. Η αύξηση αυτή έχει διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα, παραμένοντας σημαντικά πάνω από τις τιμές πριν από την κρίση του Φεβρουαρίου. Το αποτέλεσμα ήταν άμεση επίδραση στην ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού, επηρεάζοντας το συνολικό επίπεδο τιμών. Πιο συγκεκριμένα, το διάστημα Μαρτίου-Σεπτεμβρίου, ο μέσος πληθωρισμός στην Ελλάδα, όπως καταγράφεται από τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), ήταν 4% σε ετήσια βάση (Ευρωζώνη: 3,1%) από 3% τον πρώτο μήνα του έτους, με την ενεργειακή συνιστώσα να αυξάνεται κατά 16,7% (Ευρωζώνη: 11,2%) από πτώση 3,9% στο πρώτο δίμηνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο δείκτης τιμών για τα υγρά καύσιμα οικιακής χρήσης, που αφορά κυρίως το πετρέλαιο θέρμανσης, είδε μέσα αύξηση άνω του 48% από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο, ενώ ο δείκτης του πετρελαίου κίνησης αυξήθηκε κατά 24% στο ίδιο διάστημα. Ωστόσο, η πορεία των άλλων κατηγοριών του πληθωρισμού, όπως των τροφίμων και των αγαθών εκτός ενέργειας, δείχνει ότι οι δευτερεύουσες επιπτώσεις παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες.

Παράλληλα, το πετρέλαιο διατηρεί κυρίαρχη θέση στην ενεργειακή κατανάλωση της ελληνικής οικονομίας, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27), καθιστώντας την πιο ευάλωτη στις διακυμάνσεις των τιμών του. Πιο αναλυτικά, το πετρέλαιο και τα προϊόντα του αντιπροσωπεύουν περίπου το 53% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, ένα ποσοστό που είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ-27, μετά την Κύπρο (56%) και σημαντικά μεγαλύτερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (37%). Στην ελληνική τελική κατανάλωση ενέργειας, μετά το πετρέλαιο, ακολουθούν ο ηλεκτρισμός (27%), οι ΑΠΕ και τα βιοκαύσιμα (11%) και το φυσικό αέριο (7%).

Ηλεκτροπαραγωγή και ενεργειακό ισοζύγιο

Αν και το φυσικό αέριο έχει περιορισμένη συμμετοχή στην τελική κατανάλωση ενέργειας, παραμένει μία από τις κύριες πηγές ηλεκτροπαραγωγής. Το ποσοστό του στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κυμαίνεται τα τελευταία χρόνια από 33%-44%, με το πρώτο επτάμηνο του 2026 να είναι στο 39%. Η σημαντική αλλαγή στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής τα τελευταία χρόνια σχετίζεται με τη μεγάλη αύξηση των ΑΠΕ, με ταυτόχρονη υποχώρηση κυρίως του άνθρακα (κυρίως λιγνίτη) και, σε μικρότερο βαθμό, του πετρελαίου. Από το 2020 η συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή σταθερά ξεπερνά το 40% (35% το 2019), φτάνοντας το 52% το πρώτο έτος του 2026. Αντίστροφα, η συμμετοχή του άνθρακα και των παράγωγων αερίων έχει μειωθεί δραστικά από 22% το 2019 σε μόλις 5% το πρώτο επτάμηνο του 2026.

Ταυτόχρονα με τις αλλαγές στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, έχει παρατηρηθεί σημαντική βελτίωση στο ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας. Μετά από αρκετά χρόνια που η Ελλάδα ήταν καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, το 2024 το ισοζύγιο μετατράπηκε σε θετικό (0,3 TWh), για πρώτη φορά από το 2000, ενώ η εξαγωγική θέση της χώρας ενισχύθηκε περαιτέρω το 2025 (3 TWh) και το πρώτο έτος του 2026 (5,5 TWh). Αυτή η μετάβαση από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλει στη μείωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας.

Αβεβαιότητα και κρατικές πολιτικές

Η πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας περιλαμβάνει σημαντική αβεβαιότητα και συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή. Οι επιπτώσεις της διαταραχής στον τομέα της ενέργειας αποτελούν κεντρικό θέμα και στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του προγράμματος AccelerateEU, να επιδιώκει αφενός βραχυπρόθεσμες στήριξη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και αφετέρου την προώθηση επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και υποδομές με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Προσανατολισμένες προς αυτή την κατεύθυνση είναι και οι κράτος παρεμβάσεις στην Ελλάδα, οι οποίες συνδυάζουν μέτρα άμεσης στήριξης για την ανακούφιση των επιπτώσεων του αυξημένου ενεργειακού κόστους και επενδύσεις προσανατολισμένες στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται επιδοτήσεις για το πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα μέσω ψηφιακής κάρτας (Fuel Pass) και λιπάσματα για γεωργούς, αποζημιώσεις για μειωμένες αξίες εισιτηρίων από ακτοπλοϊκές εταιρείες για ορισμένες κοινωνικές ομάδες, όπως και ουσιαστική στήριξη εισοδήματος, όπως εκτακτες ενισχύσεις ανά τέκνο, επέκταση επιστροφής ενοικίου και ενίσχυση συνταξιούχων. Στη δεύτερη κατηγορία μέτρων, μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, περιλαμβάνονται επενδύσεις για την αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, αναβάθμιση δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων και προώθηση καθαρών τεχνολογιών στην κατανάλωση, όπως αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά συστήματα.

Διαβάστε επίσης

Αεροπορικά ταξίδια: «On air» οι νέοι κανόνες της ΕΕ – Οι 25 μεγάλες αλλαγές και τα νέα δικαιώματα των επιβατών

Ο πονοκέφαλος των τραπεζών έως το 2027 – Νέοι κανόνες και παλιές αδυναμίες για το ξέπλυμα (πίνακας)

Πληροφορική: Προς νέο κύμα εισαγωγών και μετατάξεων στο Euronext Athens – Οι 7 περιπτώσεις

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ