Η εξέλιξη της βιώσιμης κατασκευής: Από το τσιμέντο στη ριζική ανακαίνιση

Η συζήτηση γύρω από τα «πράσινα» κτίρια επεκτείνεται πέρα από την κατανάλωση ενέργειας και αγγίζει τώρα ζητήματα όπως οι εκπομπές άνθρακα κατά την κατασκευή τους, τα υλικά που επιλέγονται, η διατήρηση στοιχείων από παλιές κατασκευές και οι τρόποι επιβεβαίωσης της βιωσιμότητας ενός ακινήτου. Η επαναχρησιμοποίηση υφιστάμενων κτιρίων, η χρήση τσιμέντων με μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα, η αξιοποίηση αποβλήτων από κατεδαφίσεις και οι πιστοποιήσεις που ελέγχουν την πραγματική απόδοση αποτελούν πλέον θεμελιώδη στοιχεία της νέας εποχής στις αστικές κατασκευές.

Αυτές οι εξελίξεις φάνηκαν καθαρά στη συζήτηση για το μέλλον της βιώσιμης δόμησης, όπου συμμετείχαν οι Άγγελος Έντμονς, Senior Sustainability Manager της Dimand, ο Βασίλης Κατερέλος, Sustainability Director του Ομίλου ΗΡΑΚΛΗΣ, και ο Χάρης Τολούμης, Managing Director της TÜV NORD Hellas. Ανέλυσαν διάφορες πτυχές της μετάβασης που παρατηρείται, από την επαναχρησιμοποίηση των κτίριων έως τη χρήση νέων δομικών υλικών και την ανάγκη για πιστοποίηση της περιβαλλοντικής τους απόδοσης, στο πλαίσιο του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026.

Το αποτύπωμα προτού ανάψουν τα φώτα

Ένα από τα κεντρικά σημεία της συζήτησης είναι ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός κτιρίου ξεκινά πολύ πριν το πρώτο του εισερχόμενο. Η διαδικασία παραγωγής των υλικών, η μεταφορά τους και η κατασκευαστική διαδικασία συμβάλλουν σημαντικά στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος πριν ακόμα το κτίριο είναι έτοιμο προς χρήση.

Ο Άγγελος Έντμονς της Dimand τόνισε ότι η αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος μπορεί να συμβάλει στην σημαντική μείωση αυτού του αρχικού αποτυπώματος. Ειδικότερα, αναφέρει ότι όταν διατηρείται και επαναχρησιμοποιείται ένα κτίριο αντί να γκρεμίζεται, αποφεύγονται σημαντικές εκπομπές σχετικές με τη νέα κατασκευή.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανέφερε τον Πύργο Πειραιά, αναφέροντας ότι αν η κατασκευή του γινόταν εκ νέου, οι ενεργειακές επιβαρύνσεις θα υπερέβαιναν τις 42 GWh, με περίπου 23.100 τόνους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Για πιο ουσιαστική αντιπαράθεση, επισήμανε ότι η ετήσια ενεργειακή κατανάλωση του ανακαινισμένου κτιρίου προσεγγίζει τα 2,5 GWh.

Αυτό το μοντέλο επηρεάζει και την προσέγγιση της αστικής αναγέννησης. Η βιωσιμότητα πλέον δεν αφορά μόνο την ενεργειακή απόδοση του νέου ακινήτου, αλλά και εάν ένα υφιστάμενο κτίριο μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί αντί να αντικατασταθεί.

Μείωση του άνθρακα στο τσιμέντο και δεύτερη ζωή στα υλικά

Ένα δεύτερο σημαντικό μέτωπο εντοπίζεται στα δομικά υλικά, με τη βιομηχανία τσιμέντου να εργάζεται στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος που συνδέεται με τις κατασκευές.

Ο Βασίλης Κατερέλος ενημέρωσε ότι ο Όμιλος ΗΡΑΚΛΗΣ έχει ήδη δημιουργήσει τσιμέντα που εκπέμπουν τουλάχιστον 30% λιγότερους ρύπους σε σύγκριση με παλαιότερα προϊόντα. Σημαντικός παράγοντας, επεσήμανε, είναι οι Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPDs), οι οποίες αποδεικνύουν και πιστοποιούν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των υλικών. Αυτές οι πληροφορίες γίνονται όλο και πιο καθοριστικές για την περιβαλλοντική πιστοποίηση ενός κτιρίου αλλά και για την πρόσβαση σε πράσινη χρηματοδότηση.

Το επόμενο βήμα περιλαμβάνει τη δραστική μείωση των εκπομπών κατά την παραγωγή τσιμέντου. Ο Κατερέλος αναφέρθηκε σε έργο δέσμευσης CO₂ που υλοποιείται σε εργοστάσιο στο Μηλάκι, με στόχο τη δέσμευση 1 εκατομμυρίου τόνων ετησίως και τη μελλοντική παραγωγή τσιμέντων με πολύ μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα.

Η κυκλική οικονομία έρχεται επίσης στο προσκήνιο, όπου υλικά που κατατάσσονται στα απόβλητα μπορούν, μετά από επεξεργασία, να ξαναχρησιμοποιηθούν στην παραγωγική διαδικασία. Τέτοιες καινοτομίες, όπως τα προϊόντα EcoCycle του Ομίλου ΗΡΑΚΛΗΣ που περιλαμβάνουν τουλάχιστον 10% ανακυκλωμένα αδρανή, προετοιμάζονται με στόχο να διπλασιαστεί η ποσότητα μέχρι το 2030.

Ωστόσο, η Ελλάδα έχει ακόμη δρόμο να διανύσει, καθώς η ευρύτερη χρήση ανακυκλωμένων υλικών απαιτεί προσαρμογή στις τεχνικές προδιαγραφές, διαδικασίες πιστοποίησης και αδειοδότησης, καθώς και μεγαλύτερη εξοικείωση των επαγγελματιών σε όλα τα στάδια της κατασκευαστικής αλυσίδας.

Η «πράσινη» απόδοση πρέπει να επικυρώνεται

Η τρίτη παράμετρος της βιώσιμης δόμησης σχετίζεται με την πιστοποίηση. Καθώς ολοένα περισσότερα ακίνητα επαίνωνται για τις υψηλές περιβαλλοντικές τους επιδόσεις, η ανάγκη για αποδεικτικά στοιχεία γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.

Ο Χάρης Τολούμης της TÜV NORD Hellas επισήμανε τη σημασία των πιστοποιητικών Green Building, καθώς και τη διαρκή παρακολούθηση των κτιρίων. Η πιστοποίηση δεν είναι μόνο μια διαδικασία κατά την ανέγερση ή παράδοση ενός ακινήτου. Απαιτείται συνεχής παρακολούθηση για να διαπιστωθεί αν οι αρχικοί στόχοι επιτυγχάνονται κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του.

Το μοντέλο πράσινης κατασκευής γίνεται ολοένα και πιο απαιτητικό, καθώς απαιτεί όχι μόνο ενεργειακή αποδοτικότητα αλλά και μια συνολική προσέγγιση του κύκλου ζωής του ακινήτου: τι υπήρχε πριν, πόσο από αυτό διατηρήθηκε, ποιες εκπομπές περιλαμβάνονται στα υλικά και σε ποιον βαθμό αυτά ανακυκλώνονται μετά την παράδοση.

Αυτή η μεταστροφή δείχνει να είναι καθοριστική για το μέλλον των πόλεων. Δεδομένου ότι μεγάλο τμήμα της ελληνικής κτιριακής υποδομής είναι ήδη υφιστάμενο, η πρόκληση δεν περιορίζεται μόνο στη βελτιστοποίηση των νέων κτιρίων. Επιπλέον, γίνεται όλο και πιο επιβεβλημένο το πώς θα παραταθεί η ζωή των υφιστάμενων, πώς θα μειωθεί το αποτύπωμα των υλικών και πώς τα παράγωγα της σημερινής αστικής ζωής θα μετατραπούν σε πρώτη ύλη για το μέλλον.

Διαβάστε ακόμη