ΕΕ: Νέα μέτρα ενεργειακής ασφάλειας λόγω “πορτοκαλί συναγερμού” για αέριο και ρεύμα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προγραμματίζει τη θέσπιση μιας πιο αυστηρής προσέγγισης στην ενεργειακή ετοιμότητα, εν μέσω των κλιμακούμενων εντάσεων σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία, καθώς και των περιορισμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου και της στενότητας στα καύσιμα. Αυτή η νέα εξέλιξη έρχεται στο φως της διαρκούς ενεργειακής κρίσης που θυμίζει τις δυσκολίες των προηγούμενων ετών, 2022-2023.
Το σχέδιο Κανονισμού που επεξεργάζεται η Κομισιόν στοχεύει στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας σχετικά με την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Αν εγκριθεί, θα αλλάξει δραστικά τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ διαχειρίζεται τις ενεργειακές κρίσεις. Η προσωρινή συζήτηση επισημαίνει την ανάγκη να ανυψωθεί το επίπεδο συναγερμού από «κίτρινο» σε «πορτοκαλί», αναγνωρίζοντας ότι οι υπάρχουσες πολιτικές δεν είναι επαρκείς για την πρόληψη ενδεχόμενων ελλειμμάτων.
Οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου δεν μπορούν πια να εκλαμβάνονται μεμονωμένα, δεδομένης της αλληλεξάρτησής τους—ιδίως καθώς το φυσικό αέριο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή πολλών ευρωπαϊκών χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Παράλληλα, είναι κρίσιμες οι επιδράσεις του φυσικού αερίου στην τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας, που βασίζεται στη μέθοδο οριακής τιμολόγησης, η οποία έχει επανεξεταστεί μετά την ενεργειακή κρίση του 2022-2023.
Δημιουργία πανευρωπαϊκού μηχανισμού προειδοποίησης
Μία από τις κύριες καινοτομίες του σχεδίου είναι η πρόταση ενός πανευρωπαϊκού μηχανισμού συναγερμού για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Ο μηχανισμός αυτός θα είναι μόνιμος, αναγνωρίζοντας ότι η τρέχουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει αποκαλύψει την ευαλωτότητα της ΕΕ στα διεθνή ζητήματα της αγοράς LNG. Προβλέπεται, μάλιστα, η επέκταση αυτής της προσέγγισης και στην ηλεκτρική ενέργεια.
Τρία επίπεδα κρίσης για το φυσικό αέριο
Η κατηγοριοποίηση της κρίσης στο φυσικό αέριο θα περιλαμβάνει τρία επίπεδα: «έγκαιρη προειδοποίηση» στην περίπτωση που διαφαίνεται σοβαρή επιδείνωση, «συναγερμός» στις περιπτώσεις διαταραχής της προσφοράς ή αυξημένης ζήτησης, και «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» όταν απαιτούνται εξωτερικές παρεμβάσεις για την ασφάλεια της τροφοδοσίας. Σημαντική καινοτομία είναι ότι η Κομισιόν θα έχει τη δυνατότητα να κλιμακώνει το επίπεδο από εθνικό σε περιφερειακό ή ευρωπαϊκό.
Επέκταση και στον τομέα του ηλεκτρισμού
Αντίστοιχα, θα θεσπιστεί μηχανισμός για τον ηλεκτρισμό, με την Επιτροπή να μπορεί να κηρύξει πανευρωπαϊκό συναγερμό σε περίπτωση κινδύνου επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να επιβληθούν απαιτήσεις προσαρμογής της ζήτησης σε εθνικό επίπεδο.
Η στρατηγική της Κομισιόν είναι να παρεμβαίνει προληπτικά, πριν η κατάσταση εξελιχθεί σε μαζική έλλειψη ενέργειας.
Μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου
Ο πανευρωπαϊκός συναγερμός ανοίγει το δρόμο για εναλλακτικά μέτρα που περιλαμβάνουν τη μείωση κατανάλωσης αερίου, τη συγκέντρωση ζήτησης, και ενδεχόμενες κοινές προμήθειες. Σε περιόδους συναγερμού, αναμένονται και ειδικά μέτρα για την αποθήκευση του φυσικού αερίου, όπως δημοπρασίες και περιορισμοί στην αποθήκευση.
Μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες αερίου ήταν γεμάτες μόνο κατά 69%, πολύ κάτω από τον πενταετή μέσο όρο 85%. Παρά τις ανησυχίες, η Κομισιόν δηλώνει ότι δεν υφίσταται άμεσος κίνδυνος επάρκειας φυσικού αερίου για το χειμώνα, λόγω των διαφοροποιημένων προμηθευτών και της μειωμένης κατανάλωσης.
Η υποχρέωση πλήρωσης αποθηκών αερίου
Η υποχρέωση για πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου στο 90% μέχρι την 1η Νοεμβρίου θα καταργηθεί το 2027, δίνοντας τη θέση της σε πιο ευέλικτες ρυθμίσεις που θα ισχύουν σε περιόδους κρίσης. Επίσης, οι εθνικές στρατηγικές θα καλύπτουν τις ανάγκες άμεσης παρέμβασης χωρίς να επηρεάζουν τις τιμές.
Προστασία καταναλωτών και σχέδια μείωσης φορτίου
Για τον τομέα ηλεκτρισμού, θα εισαχθεί η κατηγορία των «προστατευμένων καταναλωτών» ώστε να διασφαλιστούν οι ανάγκες νοικοκυριών, βασικών υπηρεσιών και κρίσιμων υποδομών κατά τη διάρκεια κρίσεων. Στην περίπτωση που προγραμματιστούν περικοπές φορτίου, θα ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των ευπαθών καταναλωτών.
Δοκιμές αντοχής και υποδομές
Η νέα κανονιστική προσέγγιση απαιτεί από όλα τα κράτη να διαθέτουν σχέδια ετοιμότητας, τα οποία θα αξιολογούν πολλούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων φυσικών και γεωπολιτικών. Επίσης, θα γίνεται προσομοίωση εκτάκτων καταστάσεων κάθε δύο χρόνια.
Προβλήματα στην αγορά καυσίμων
Παρά την πρόοδο στην ενεργειακή πολιτική, σοβαρές προκλήσεις ανακύπτουν από την αγορά των πετρελαϊκών προϊόντων. Ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας προειδοποίησε ότι αν η κατάσταση με τα καύσιμα επιδεινωθεί, θα ζητήσει σύγκληση έκτακτης υπουργικής συνόδου.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει έλλειψη σε diesel και καύσιμα αεροπορίας, με την πρόβλεψη για έλλειμμα 510.000 βαρελιών ημερησίως το τέταρτο τρίμηνο του έτους, σύμφωνα με την Energy Aspects.
Η κατάσταση στη Γαλλία
Η κατάσταση είναι ήδη ανησυχητική στη Γαλλία, όπου το 14% των πρατηρίων αντιμετωπίζει προβλήματα προμήθειας. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Μακρόν για επαρκή εφοδιασμό, ζητείται από την ΕΕ να εξετάσει προσωρινές εξαιρέσεις στους κανόνες καυσίμων για αύξηση της παραγωγής.
Διασαφήνιση από την Κομισιόν
Η Κομισιόν τονίζει ότι υπάρχει διάκριση μεταξύ κάλυψης και ελλείψεις στην αγορά. Αν και τα αποθέματα είναι επαρκή, πρέπει να παρακολουθείται στενά η κατάσταση, καθώς οι αυξανόμενες ανάγκες μπορεί να δημιουργήσουν επίπλαστες προκλήσεις για την αγορά.
Διαβάστε ακόμη
